Son Bak─▒┼čta A┼čk / Walter Benjamin
Deneme / 14 Kas─▒m 2017

Son Bak─▒┼čta A┼čk Son Bak─▒┼čta A┼čk’tan… Satran├ž oynayan bir otomattan ├žok s├Âz edilmi┼čtir. Rakibinin her hamlesine en do─čru cevab─▒ vererek oyunu mutlaka kazanan bir otomat. A─čz─▒nda nargilesi, geleneksel T├╝rk giysileri i├žinde bir kukla, geni┼č bir masan─▒n ├╝st├╝ndeki satran├ž tahtas─▒n─▒n ba┼č─▒nda otururdu. Yanlardaki aynalar, nereden bak─▒l─▒rsa bak─▒ls─▒n masan─▒n alt─▒n─▒ bo┼čmu┼č gibi g├Âsteriyordu. Asl─▒nda a┼ča─č─▒da satran├ž ustas─▒ kambur bir c├╝ce vard─▒; iplerle kuklan─▒n kollar─▒n─▒ oynat─▒yordu. Bu ayg─▒t─▒n bir de felsefi kar┼č─▒l─▒─č─▒ d├╝┼č├╝n├╝lebilir: “Tarihsel maddecilikÔÇŁ adl─▒ kukla daima kazanacakt─▒r. Her oyuncuyla ├žekinmeden kar┼č─▒la┼čabilir, yeter ki, bug├╝n besbelli ┼čekilsiz bir c├╝ceye d├Ânm├╝┼č, zaten g├Âzden uzak durmas─▒ gereken teolojiyi hizmetine als─▒n. “─░nsan─▒n en dikkate de─čer ├Âzelliklerinden biri,” diyor Lotze, “tek tek bunca bencilli─čin yan─▒ s─▒ra, ya┼čad─▒─č─▒ ├ón─▒n yar─▒na hepten kay─▒ts─▒z kalmas─▒d─▒r.” “D├╝┼č├╝n├╝nce g├Âr├╝r├╝z ki, mutluluk imgemiz ba┼čtan ba┼ča, kendi varolu┼čumuzun bizi bir kere i├žine s├╝r├╝kledi─či zaman─▒n renklerini alm─▒┼čt─▒r. Bizde imrenme duygusu uyand─▒racak mutluluk, sadece solumu┼č oldu─čumuz havada vard─▒r; baz─▒ insanlarla konu┼čabilirdik, baz─▒ kad─▒nlar kendilerini bize verebilirlerdi, orada… Ba┼čka bir deyi┼čle, mutluluk imgemiz ayr─▒lmaz bi├žimde kurtarma ve kurtar─▒lma imgemizle birliktedir. Tarihin konusu olan ge├žmi┼č imgemiz i├žin de b├Âyledir bu. Ge├žmi┼č, gizli bir zaman dizini ta┼č─▒r; ona kurtulma kap─▒s─▒n─▒ a├žan budur. Eskileri ku┼čatm─▒┼č olan havan─▒n solu─ču bize de─čip ge├žmez mi? Kulak verdi─čimiz seslerde, art─▒k susmu┼č olanlar─▒n yank─▒s─▒…

Pasajlar / Walter Benjamin
Deneme / 14 Kas─▒m 2017

Pasajlar Pasajlar’dan… Hep s├Âylenegeldi─čine g├Âre, bir otomat varm─▒┼č ve bu ├Âyle yap─▒lm─▒┼č ki, bir satran├ž oyuncusunun her hamlesine, kendisine partiyi kesinlikle kazand─▒racak bir kar┼č─▒ hamleyle yan─▒t verirmi┼č. Geni┼č bir masan─▒n ├╝st├╝ndeki satran├ž tahtas─▒n─▒n ba┼č─▒nda, s─▒rt─▒nda geleneksel T├╝rk giysileri bulunan, nargile i├žen bir kukla otururmu┼č. Aynalardan olu┼čan bir sistem arac─▒l─▒─č─▒yla, ne yandan bak─▒l─▒rsa bak─▒ls─▒n, masa saydamm─▒┼č gibi g├Âr├╝n├╝rm├╝┼č. Ger├žekte ise masan─▒n alt─▒nda, satran├ž ustas─▒ olan kambur bir c├╝ce otururmu┼č ve kuklan─▒n ellerini iplerle y├Ânetirmi┼č. Bu mekanizman─▒n bir benzerini felsefe alan─▒ i├žin tasar─▒mlayabilmek olas─▒d─▒r. Bu ba─člamda s├╝rekli kazanmas─▒ ├Âng├Âr├╝len, ÔÇťtarihsel maddecilikÔÇŁ diye adland─▒r─▒lan kuklad─▒r. Bu kukla, bilindi─či ├╝zere, g├╝n├╝m├╝zde art─▒k k├╝├ž├╝k ve ├žirkin olan, kendini g├Âstermesine de izin verilmeyen tanr─▒bilimi de hizmetine ald─▒─č─▒ takdirde, herkesle rahat├ža ba┼ča ├ž─▒kabilir. ÔÇťinsan do─čas─▒n─▒n en ilgin├ž ├Âzelliklerinden biriÔÇŁ, der Lotze, ÔÇť… bireyin bunca bencil olu┼čuna kar┼č─▒n, her ┼čimdiki zaman─▒n kendi gelecek zaman─▒ kar┼č─▒s─▒nda k─▒skan├žl─▒ktan bunca yoksullu─čudur.ÔÇŁ Bu d├╝┼č├╝ncenin g├Ât├╝rd├╝─č├╝ sonu├ž, i├žimizde olu┼čturdu─čumuz mutluluk tasar─▒m─▒n─▒n t├╝m├╝yle belli bir zaman par├žas─▒n─▒n, yani kendi varl─▒─č─▒m─▒z─▒n ak─▒┼č─▒n─▒n bizim i├žin yaln─▒zca bir kez ├Âng├Ârm├╝┼č oldu─ču zaman par├žas─▒n─▒n rengini ta┼č─▒d─▒─č─▒d─▒r, i├žimizde k─▒skan├žl─▒k uyand─▒rabilecek mutluluk, yaln─▒zca soludu─čumuz havada vard─▒r, konu┼čmu┼č olabilece─čimiz insanlarla, bize kendilerini vermi┼č olabilecek kad─▒nlarla s├Âz konusudur. Ba┼čka deyi┼čle, mutluluk tasar─▒m─▒ i├žersinde, ka├ž─▒n─▒lmaz olarak, bir t├╝r ilahi kurtulu┼čun titre┼čimleri de vard─▒r….

D├╝┼čman / J.M.Coetzee
Yabanc─▒ Edebiyat / 14 Kas─▒m 2017

D├╝┼čman D├╝┼čman’dan… ÔÇśSonunda art─▒k k├╝rek ├žekemeyecek kadar yorgun d├╝┼čm├╝┼čt├╝m. Ellerim su toplam─▒┼č, s─▒rt─▒m yanm─▒┼čt─▒. T├╝m g├Âvdem s─▒zl─▒yordu. Hafif bir i├ž ├žeki┼čle neredeyse hi├ž su s─▒├žratmadan kendimi suya b─▒rakt─▒m. Sakin kula├žlarla ─▒ss─▒z adaya do─čru yakla┼č─▒rken, uzun sa├žlar─▒m denize ├Âzg├╝ bir ├ži├žek, bir anemon ya da Brezilya k─▒y─▒lar─▒nda rastlanan bir t├╝r deniz anas─▒ gibi ├ževremde y├╝z├╝yordu. Bir s├╝re ak─▒nt─▒ya kar┼č─▒ y├╝zd├╝kten sonra, bir anda ak─▒nt─▒dan kurtularak dalgalar taraf─▒ndan k├Ârfeze ve kumsal sahile do─čru s├╝r├╝klendim. ÔÇśOrada s─▒cak kumun ├╝zerinde sere serpe uzand─▒m. Ba┼č─▒m g├╝ne┼čin yak─▒c─▒ parlakl─▒─č─▒ i├žinde, i├ž etekli─čim (gemiden ka├žarken birlikte g├Ât├╝rebildi─čim tek ┼čey oydu) ├╝zerimde kururken, bitkin ama bir felaketten kurtulan herkes gibi minnettard─▒m. ÔÇś├ťzerime karanl─▒k bir g├Âlge d├╝┼čt├╝. Ge├žmekte olan bir bulutun de─čil, ├ževresinde g├Âz kama┼čt─▒r─▒c─▒ bir ─▒┼č─▒k halkas─▒ olan bir adam─▒n g├Âlgesiydi. Kurumu┼č olan dudaklar─▒mla, ÔÇťKazazede,ÔÇŁ demeye ├žal─▒┼čt─▒m; ÔÇťBen bir kazazedeyim. Yek ba┼č─▒nay─▒m.ÔÇŁ ┼×i┼čmi┼č, su toplam─▒┼č ellerimi ona uzatt─▒m. ÔÇśAdam yan─▒ b├ó┼č─▒ma ├ž├Âmeldi. Kara deriliydi. Y├╝n yuma─č─▒ gibi k─▒v─▒rc─▒k sa├žlar─▒ olan bu zenci, ├╝zerindeki kaba don d─▒┼č─▒nda ├ž─▒plakt─▒. Dirseklerim ├╝zerine do─črularak yass─▒ y├╝z├╝n├╝, donuk g├Âzlerini, geni┼č burnunu, kaim dudaklar─▒n─▒ ve siyahtan ├žok koyu gri olan ve tozla kaplanm─▒┼č├žas─▒na kuru olan tenini inceledim. ├ľnce Portekizceyi deneyerek, ÔÇťAguaÔÇŁ dedim. Bir yandan da i├žme i┼čareti yap─▒yordum. Hi├ž yan─▒t vermedi. Bana, dalgalar─▒n s├╝r├╝kleyip…

Barbarlar─▒ Beklerken / J.M.Coetzee
Yabanc─▒ Edebiyat / 14 Kas─▒m 2017

Barbarlar─▒ Beklerken Barbarlar─▒ Beklerken’den… B├Âylesini hi├ž g├Ârmemi┼čtim: Telden ilmiklerle g├Âzlerinin ├Ân├╝nde duran iki ufak cam yuvarlak. K├Âr m├╝ yoksa? G├Ârmeyen g├Âzlerini saklamak i├žin olsa neyse. Ama k├Âr olmad─▒─č─▒ kesin. Cam yuvarlaklar kopkoyu, d─▒┼čtan bak─▒ld─▒─č─▒nda saydam de─čil ama o g├Ârmesine g├Âr├╝yor. Bana bunun yeni bir bulu┼č oldu─čunu s├Âyl├╝yor. G├╝ne┼čin par─▒lt─▒s─▒na kar┼č─▒ g├Âzleri koruyor diyor. ┬źBurada ├ž├Âlde ├žok i┼če yarar. Boyuna g├Âz├╝n├╝ k─▒smaktan kurtulursun. Ba┼č a─čr─▒lar─▒n azal─▒r. Bak.┬╗ G├Âz u├žlar─▒na hafif├že dokunuyor. ┬źHi├ž k─▒r─▒┼č─▒k yok.┬╗ G├Âzl├╝kleri yeniden tak─▒yor. Teni bir delikanl─▒n─▒nki gibi. ┬źBizim orda herkes kullan─▒yor bunlar─▒.┬╗ Bir ┼či┼če i├žki ve bir tabak ├žerezle han─▒n en iyi odas─▒nda kar┼č─▒ kar┼č─▒ya ge├žmi┼č oturuyoruz. Burada bulunmas─▒n─▒n nedenlerini tart─▒┼čm─▒yoruz. Ola─čan├╝st├╝ durumdan kaynaklanan yetkilerle gelmi┼č, bu yeterli. Yerine avc─▒l─▒ktan s├Âz a├ž─▒yoruz. Binlerce geyi─čin, domuzun, ay─▒n─▒n vuruldu─ču son s├╝rek av─▒ndan s├Âz ediyor bana, ├Âld├╝r├╝len hayvanlar ├Âylesine ├žokmu┼č ki, da─č gibi bir ceset y─▒─č─▒n─▒ kokmaya b─▒rak─▒lm─▒┼č (┬źDo─črusu yaz─▒k olmu┼č┬╗). Ben de her y─▒l g├Â├ž zaman─▒ g├Âle inen kaz ve ├Ârdek s├╝r├╝lerini ve yerlilerin onlar─▒ tuza─ča d├╝┼č├╝rme y├Ântemlerini anlat─▒yorum. Yerli kay─▒klar─▒yla gece bal─▒─ča ├ž─▒kmay─▒ ├Âneriyorum. ┬źKa├ž─▒r─▒lmamas─▒ gereken bir f─▒rsat bu,┬╗ diyorum. ┬źBal─▒k├ž─▒lar bal─▒klar─▒ a─člara ├žekmek i├žin me┼čalelerle k─▒y─▒da y├╝r├╝yerek davul ├žalarlar.┬╗ Kafas─▒n─▒ sall─▒yor. Kendi de, s─▒n─▒r─▒n ba┼čka bir kesiminde bulundu─ču s─▒rada halk─▒n nadide bir yiyecek olarak sundu─ču y─▒lanlar─▒, avlad─▒─č─▒…

Ozan Beedle’─▒n Hikayeleri / J.K.Rowling
Fantastik / 14 Kas─▒m 2017

Ozan Beedle’─▒n Hikayeleri Ozan Beedle’─▒n Hikayeleri’nden… Bir zamanlar iyi kalpli bir ihtiyar b├╝y├╝c├╝ varm─▒┼č, sihrini kom┼čular─▒na yard─▒m etmek i├žin hi├ž esirgemeden ve ak─▒ll─▒ca kullan─▒rm─▒┼č. G├╝c├╝n├╝n ger├žek kayna─č─▒n─▒ a├ž─▒─ča vurmak yerine de sanki b├╝t├╝n o iksirler, t─▒ls─▒mlar ve panzehirler “┼čans getiren kazan─▒m” dedi─či k├╝├ž├╝k kazandan kullan─▒ma haz─▒r halde ├ž─▒k─▒yormu┼č gibi yaparm─▒┼č. Kilometrelerce uzaktan insanlar dertlerine ┼čifa bulsun diye gelir, b├╝y├╝c├╝ de memnuniyetle kazan─▒n─▒ ┼č├Âyle bir kar─▒┼čt─▒r─▒r ve her ┼čeyi yoluna koyarm─▒┼č. Bu pek sevilen b├╝y├╝c├╝ epey ileri ya┼ča kadar ya┼čad─▒ktan sonra ├Âlm├╝┼č ve t├╝m e┼čyalar─▒n─▒ tek o─čluna b─▒rakm─▒┼č. Bu o─čul, iyi huylu babas─▒ndan ├žok farkl─▒ bir mizaca sahipmi┼č. Sihir kullanamayan insanlar─▒n be┼č para etmedi─čine inan─▒rm─▒┼č, sa─čl─▒─č─▒nda babas─▒n─▒n kom┼čular─▒na sihir yoluyla yard─▒mc─▒ olmas─▒na da s─▒k s─▒k kar┼č─▒ ├ž─▒karm─▒┼č zaten. Babas─▒n─▒n ├Âl├╝m├╝n├╝n ard─▒ndan o─čul, eski kazan─▒n i├žinde, ├╝zerinde ad─▒ yaz─▒l─▒ k├╝├ž├╝k bir paket bulmu┼č. ─░├žinde alt─▒n vard─▒r umuduyla paketi a├žm─▒┼č ama onun yerine yumu┼čak kal─▒n, aya─ča giyilemeyecek kadar k├╝├ž├╝k ve ├Âb├╝r teki ortal─▒kta g├Âr├╝nmeyen bir terlik bulmu┼č. Terli─čin i├žinde bir par┼č├Âmen par├žas─▒nda ┼ču s├Âzc├╝kler yaz─▒yormu┼č: ÔÇťBuna hi├žbir zaman ihtiyac─▒n olmamas─▒ ├╝midiyle, o─člum.” O─čul, babas─▒n─▒n ya┼čl─▒l─▒ktan sulanm─▒┼č beynine veryans─▒n edip terli─či tekrar kazan─▒n i├žine atm─▒┼č ve bundan b├Âyle kazan─▒ ├ž├Âp kovas─▒ olarak kullanmaya karar vermi┼č. Tam da o gece bir k├Âyl├╝ kad─▒n, kap─▒s─▒n─▒ ├žalm─▒┼č….

├ça─člar Boyu Quidditch / J.K.Rowling
Fantastik / 14 Kas─▒m 2017

├ça─člar Boyu Quidditch ├ça─člar Boyu Quidditch’ten… B─▒rak─▒n Sinicit’i gitsin de, g├Ârmeye geldi─čimiz┬á┼ču asil oyunu seyredelim!” Bilmem buna inanacak m─▒s─▒n, Pru, ama o yabani bana g├╝ld├╝, bir de kalk─▒p bo┼č┬áku┼č┬ákafesini kafama att─▒. Eh, g├Âz├╝m├╝┬ákan b├╝r├╝d├╝, Pru, cidden g├Âz├╝m├╝┬ákan b├╝r├╝d├╝. Zavall─▒┬áminik Sinicit bana do─čru u├žtu─čunda, bir┬á├ça─č─▒rma B├╝y├╝s├╝┬áyapt─▒m. Benim┬á├ça─č─▒rma B├╝y├╝leri’min ne kadar iyi oldu─čunu sen bilirsin, Pru┬áÔÇô┬áelbette onlar gibi s├╝p├╝rge┬á├╝st├╝nde olmad─▒─č─▒mdan ni┼čan almak benim i├žin daha kolay oldu. Minik ku┼čv─▒zzt diye elime geldi. Onu c├╝ppemden i├žeri sokup deli gibi ka├žmaya ba┼člad─▒m. Eh, sonunda beni yakalad─▒lar, ama yakalanmadan ├Ânce kalabal─▒─č─▒n i├žinden kurtulup Sinicit’i sal─▒vermi┼čtim bile.┬áBa┼čkan Bragge fena halde k─▒zm─▒┼čt─▒, bir an i├žin beni kurba─čaya ya da daha beter bir┬á┼čeye┬á├ževirecek sand─▒m. Neyse ki dan─▒┼čmanlar─▒┬áonu yat─▒┼čt─▒rd─▒lar ve sonunda oyunu aksatt─▒─č─▒m i├žin on Galleon’luk bir cezaya┬á├žarpt─▒r─▒ld─▒m sadece. Ebette┬á├Âmr├╝mde on Galleon sahibi olmu┼č┬áde─čilim, o y├╝zden bizim eve g├╝le g├╝le…