Rak─▒ Ansiklopedisi / Kolektif

20 Ekim 2018

Rak─▒ AnsiklopedisiRak─▒ Ansiklopedisi

Rak─▒ Ansiklopedisi’nden…

Osmanl─▒ d├Âneminde ├╝st├╝ kapal─▒ olarak i├žki i├žerek e─členmek anlam─▒nda kullan─▒lan s├Âz; ─░stanbul’un Bizans’tan beri eksilmeyen, arada son derece ac─▒mas─▒z ├Ânlemlerle yasaklanmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒na kar┼č─▒n ├Ânlenemedi─či gibi giderek daha zengin bir k├╝lt├╝re d├Ân├╝┼čen en yayg─▒n gece e─člencesi; i├žki ├ólemi. ├éb ├ólemi, su kenar─▒nda yap─▒lan piknik anlam─▒nda yorumlanabilece─či gibi, i├žkili e─člence anlam─▒n─▒ da vermekteydi.

├éb ├ólemleri ├žemenzarlarda, mesirelerde, konaklarda, havuz ba┼člar─▒nda ve en uygun ortam olarak da meyhanelerde sazl─▒ s├Âzl├╝ yap─▒l─▒yordu. Rical konak ve yal─▒lar─▒ndaki ├ób ├ólemleri, bir anlamda yar─▒ resmi havada ge├žer, gece boyunca konu┼čulanlar da daha ├žok edebiyat ve siyaset olurdu. Daha eskilerde ├ób ├ólemlerine bezm-i i┼čret (i├žkili toplant─▒), bezm-i ├ólem (e─členti toplant─▒s─▒) de denilirdi.

Y├╝zy─▒llar boyunca Bo─čazi├ži’nin ve Hali├ž’in her t├╝rl├╝ e─členmeye elveri┼čli koylar─▒ ve yama├žlar─▒, kent ├ževresindeki dere boylar─▒, mesireler, su k─▒y─▒lar─▒, ├žay─▒rlar k├╝├ž├╝k topluluklar─▒n g├╝n├╝ birlik, ama daha ├žok mehtapl─▒ yaz gecelerinde i├žkili toplant─▒lar d├╝zenlemesine olanak veriyordu. Bununla birlikte, 19. y├╝zy─▒la gelinceye kadar, ┼čeriat a├ž─▒s─▒ndan sak─▒ncal─▒ oldu─ču i├žin ancak g├Âzlerden uzak olmak ko┼čuluyla yap─▒labiliyordu. Bu nedenle ├ób meclisleri meyhaneden ve konaklardan d─▒┼čar─▒ya pek fazla ta┼čm─▒yordu. Bunda, 18. y├╝zy─▒l boyunca Osmanl─▒ taht─▒na oturan padi┼čahlar─▒n i├žkiden uzak duru┼člar─▒n─▒n da etkisi vard─▒r.

Ho┼čg├Âr├╝l├╝ bir padi┼čah olan III. Selim d├Âneminde ─░stanbul’a gelen ressam Melling, Bo─čazi├ži ve Hali├ž resimlerinin bir├žo─čunda ├ób ├ólemlerini betimlemi┼čtir. II. Mahmut ile o─člu Abd├╝lmecit i├žkiye d├╝┼čk├╝n olduklar─▒ gibi, d├Ânemlerinin ├Ânde gelen y├Âneticileri ve ayd─▒nlar─▒ da bu konuda daha ├Âzg├╝rd├╝ler. ├éb ├ólemi gelene─či, 20. y├╝zy─▒l ba┼č─▒nda, ilkin II. Abd├╝lhamit’in ─░stanbul genelinde uyand─▒rd─▒─č─▒ korku y├╝z├╝nden giderek s├Ân├╝kle┼čmi┼č, II. Me┼črutiyet’te siyasal tansiyonun y├╝kselmesi, sava┼člar, yoksulluk ve eski hayat tarz─▒n─▒n de─či┼čmesi gibi nedenlerle yakla┼č─▒k y├╝z y─▒l boyunca kazand─▒─č─▒ incelikler ve kurallar─▒yla birlikte yava┼č yava┼č unutulmu┼čtur.

├éb ├ólemi ├Âzellikle edebiyat ve m├╝zik alanlar─▒nda estetik de─čer kazand─▒. Divan ┼čiirinde ve birka├ž eski bestenin g├╝ftesinde ├ób ├ólemlerinin konu olarak i┼členmi┼č olmas─▒, en erken 16. y├╝zy─▒ldan ya da daha do─čru bir belirlemeyle i├žkiye d├╝┼čk├╝nl├╝─č├╝yle ├╝nl├╝

indir

Yorum Yap─▒lmam─▒┼č

Bir cevap yaz─▒n

E-posta hesab─▒n─▒z yay─▒mlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir

%d blogcu bunu be─čendi: