Atat├╝rk’├╝n Not Defterleri / Ali Mithat ─░nan
An─▒ / 1 Eyl├╝l 2018

Atat├╝rk’├╝n Not Defterleri Atat├╝rk’├╝n Not Defterleri’nden… Avrupa k├╝lt├╝r ve uygarl─▒─č─▒na temel olu┼čturmu┼č ve d├╝nyan─▒n kurumsalla┼čm─▒┼č en uzun ├Âm├╝rl├╝ imparatorlu─ču say─▒lan Roma’n─▒n, cumhuriyet d├Âneminde en yetkili devlet adam─▒ say─▒lan ├žift kons├╝lleri, g├Ârev s├╝relerinin bitiminde, uygulamalar─▒ndan dolay─▒ g├Ârevden ├žekildikten sonra, g├Ârevsel sorumluluk nedeniyle, bir bak─▒ma hesap vermek zorundayd─▒lar. T├╝rk k├╝lt├╝r ve uygarl─▒─č─▒na temel olu┼čturmu┼č ve T├╝rkl├╝k tarihinde kurumsalla┼čmaya olanak haz─▒rlayan G├Âkt├╝rk Ka─čanlar─▒, hatta daha ├Âncekiler de bir yerde Kurultay’a hesap vermek zorundayd─▒lar. O g├╝nlerden bu yana, ger├žek devlet adamlar─▒, resmen olmasa bile uygulamalar─▒n─▒n hesab─▒n─▒ meclislere de─čil de kendi halklar─▒n─▒n yarar─▒na, d├Ânemiyle ilgili yaz─▒l─▒ eser b─▒rakarak, bu gelene─či dolayl─▒ bi├žimde s├╝rd├╝regelmi┼člerdir. Sezar’─▒n “Galya Sava┼člar─▒”; Bilge ve K├╝ltigin Ka─čanlar─▒n, ├ža─člara kafa tutan ta┼člara kaz─▒tt─▒rarak, gelecek ku┼čaklara b─▒rakt─▒klar─▒ “Orhun Abideleri”nden; Hitler’in “Kavgam”─▒na ve b├╝y├╝k ├ľnder Atat├╝rk’├╝n “Nutuk” adl─▒ b├╝y├╝k eserine kadar uzanan tarihi s├╝re├žlemeden de anla┼č─▒laca─č─▒ gibi; bu tutum bir bak─▒ma ulusa hesap verme, yol g├Âsterme, ─▒┼č─▒k tutma ve ulusunun devaml─▒l─▒─č─▒na katk─▒yla, inan├ž vermedir. Bu eserlerde nerelerden nerelere gelindi─či, nelerin yap─▒ld─▒─č─▒ veya bir ba┼čka deyi┼čle nelerin yap─▒lamad─▒─č─▒ ve nelerin yap─▒lmas─▒ gerekti─či anlat─▒lmaktad─▒r. ├ľnderler bu eserleriyle, karizmalar─▒n─▒n onlara verdi─či yetenekleri sergilemekten, onlarla ├Âv├╝nmekten ├žok, eserlerinin devaml─▒l─▒─č─▒n─▒ sa─člaman─▒n, onlar─▒ ├Âl├╝ms├╝zle┼čtirmenin yol ve y├Ântemlerini a├ž─▒klayarak b├Âylece gelecek ku┼čaklara birer belge b─▒rakmay─▒ ama├žlam─▒┼člard─▒r. Elbetteki bir lider sadece bu t├╝r…

Sar─▒ Siyah Bursa / Ahmet Nacar, Ahmet ┼×erif ─░zg├Âren
An─▒ / 16 A─čustos 2018

Sar─▒ Siyah Bursa Sar─▒ Siyah Bursa’dan… Bursa da ├╝lkemiz s─▒n─▒rlar─▒ i├žinde olup, her ne kadar k─▒┼člar─▒ so─čuk ve ya─č─▒┼čl─▒ olsa da, Karag├ÂzÔÇÖle HacivatÔÇÖ─▒ idam etse de, okul konusunda ─░zmirÔÇÖle ayn─▒ kurallara tabiymi┼č. Babam bu konuda ayak yapmaya daha BursaÔÇÖya gelirken otob├╝ste ba┼člam─▒┼čt─▒. Yol uzun, inene kadar unutur diye d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝m ama i┼čin rengi iki g├╝nde belli oldu; hafta sonu evdeki ilk ┼čok: ÔÇťYerle┼čme ve evi sevmeme i┼čleri iyi k├Ât├╝ hallolunca yar─▒n yeni okuluna gidiyoruzÔÇŁ dedi babam. He! ─░yi halt ediyoruz, manas─▒nda susup sevincimi belli etmedim. Duyan da eskisini sevmedim diye yeni okul ayarlan─▒yor san─▒r. Yeni okulummu┼č! Ger├ži yeni geldi─čimiz bu muhitte ve evde bulunmaktansa okula giderim daha iyi durumuna da gelmek ├╝zereydim ya neyse. Okulun ad─▒ I. Murat. Yani, ÔÇť┼×erifÔÇÖle sizi en birincisine yazd─▒rd─▒k, daha ne!ÔÇŁ gibi bir okul ad─▒. Okulun ad─▒ I. Murat ─░lkokulu dedim, ilgilenenler i├žin; tarihi y─▒llar ├Âncesine dayan─▒yor, hatta BursaÔÇÖn─▒n en eski ilkokullar─▒ndan. Yani biz buldu─čumuzda eskiydi, ayr─▒ca ┼×erif ve ben y─▒pratmad─▒k, dala yapra─ča dokunmad─▒k, okulun bah├žesinde ye┼čil bir ┼čey yoktu zaten. ┼×erif de ayn─▒ okuldaym─▒┼č, babam hafifletici sebep olarak s├Âyl├╝yor. O, Doburca; ben ├çekirge Meydan─▒ taraf─▒ndan gelip gidece─čiz. Neyse, siyah ├Ânl├╝k, beyaz yaka, bari kaderimiz g├╝zel olsun, Allah kurtars─▒n duygusuyla ├ž─▒k─▒yorum evden. Babam bu okulda ├Â─členci…

Borges’in Evinde / Alberto Manguel
An─▒ / 12 A─čustos 2018

Borges’in Evinde Borges’in Evinde’den… Calle Florida’daki insan kalabal─▒─č─▒n─▒n aras─▒ndan omuz darbeleriyle ilerliyor, yeni yap─▒lm─▒┼č Galer─▒a del Este’ye giriyor, ├Âb├╝r taraftan ├ž─▒k─▒yor, Calle Maip├╗’yu ge├žiyor ve 994 numaral─▒ k─▒z─▒l mermer binaya yaslan─▒p, 6B yazan zile bas─▒yorum. Binan─▒n serin hol├╝ne girip merdivenlerden alt─▒nc─▒ kata ├ž─▒k─▒yorum. Kap─▒y─▒ ├žal─▒nca hizmet├ži a├ž─▒yor, ama o daha beni i├žeri alamadan Borges kal─▒n bir perdenin ard─▒ndan beliriyor, ├žok dik duruyor, gri tak─▒m─▒n─▒n ├Ân├╝ ilikli, beyaz yakas─▒ ve sar─▒ ├žizgili kravat─▒ biraz e─čri; bana do─čru y├╝r├╝rken ayaklar─▒n─▒ hafif├že s├╝r├╝yor. Ellili ya┼člar─▒n─▒n sonlar─▒ndan beri k├Âr olan Borges, bu kadar iyi bildi─či bir yerde bile duraksayarak hareket ediyor. Sa─č elini uzat─▒p, akl─▒ ba┼čka yerdeymi┼č gibi gev┼ček bir tutu┼čla elin─▒i s─▒k─▒p buyur ediyor. Ba┼čka formalite yok. D├Ân├╝p oturma odas─▒na giriyor ve kap─▒ya bakan kanepeye dik bir ┼čekilde oturuyor. Onun sa─č─▒ndaki koltu─ča da ben oturuyorum; ÔÇťEe, bu ak┼čam Kip-ling okuyal─▒m m─▒?” diye soruyor (ama sorular─▒ hemen hep s├Âzde sorular). Birka├ž y─▒l boyunca, 1964’ten 1968’e kadar, Jorge Luis Bor-ges’e okuyan pek ├žok insandan biri olma ┼čans─▒na eri┼čmi┼čtim. Okuldan sonra Buenos Aires’in Anglo-Alman kitap├ž─▒s─▒ Pygmalion’da ├žal─▒┼č─▒yordum, Borges de buran─▒n devaml─▒ m├╝┼čterilerinden biriydi. Edebiyatseverlerin bulu┼čma noktalar─▒ndan biriydi Pygmalion. Sahibi Bayan Lili Lebach, Nazi vah┼četinden ka├žm─▒┼č bir Almand─▒ ve m├╝┼čterilerine Avrupa ve Kuzey Amerika’da ├ž─▒kan son kitaplar─▒…

Bo─čazi├ži Yal─▒lar─▒ / Abd├╝lhak ┼×inasi Hisar
An─▒ / 27 Temmuz 2018

Bo─čazi├ži Yal─▒lar─▒ Bo─čazi├ži Yal─▒lar─▒’ndan… Mahalle sakinleri, uzaktan olsun tan─▒d─▒klar─▒ yal─▒ sahiplerine, her ramazanda bir kere. Davet olunmadan iftara gelirler ve bunlar─▒n a─č─▒rlanmas─▒ i├žin ikinci bir sofra tertip edilirdi. Mahalle ├žocuklar─▒ da bayram g├╝nleri, mahallelerin yal─▒lar─▒na gelmeyi tabii bulurlar. Ve bu ├žocuklar─▒n memnun olmalar─▒ i├žin, kendilerine ┼čeker veya ┼čeker paras─▒ verilirdi. B├╝t├╝n yal─▒ halk─▒n─▒n bayraml─▒klar─▒ ve k├Ây├╝n mektep hocalar─▒, ┼×irketi Hayriye m├╝stahdemleri. Tulumbac─▒lar, su yolcular─▒, postac─▒lar, nezafet ameleleri, mahalle fakirleri i├žin de bayram bah┼či┼čleri verilir. Hepsinin memnun kalmalar─▒na itina edilirdi. Bunlar, bir ┼čey istemek adili─čine d├╝┼č├╝r├╝lmez; bunlara, bir ┼čey vermek adili─či duyurulmaz, zira, bu hemen hemen gizli al─▒┼čveri┼či tabiile┼čtiren bir anne terbiyesi vard─▒. Yal─▒lara kom┼ču, dost, ahbap ve Bo─čazi├ži’nin uzak mahallelerinde ya┼čayan akrabalar aras─▒ndan baz─▒lar─▒ yaz─▒n birka├ž g├╝n i├žin davet edilir; baz─▒ d├╝─č├╝nler, ziyafetler, sazlar olur, hele bu mevsimler, birka├ž mehtap gecesi, mutlaka kay─▒klarla gezintiler yap─▒l─▒rd─▒. Bo─čazi├ži, ├žoktand─▒r ki, haftada tek tatil g├╝n├╝ ile iktifa etmez olmu┼č. As─▒l eski M├╝sl├╝man cumalar─▒n─▒n yan─▒nda bir de H─▒ristiyanlar─▒n alafranga pazarlar─▒ da tatil ve seyran g├╝n├╝ kabul olunmu┼čtu. Aristokrat Bo─čazi├ži’nde herkes kendi eviyle, ahbaplar─▒yla, dostlar─▒yla adeta ┼čahsen bir para sarf─▒ ihtiyac─▒n─▒ duymazd─▒. Rumeli k─▒y─▒s─▒ndaki, o da yaln─▒z Bebek bah├žesiyle Kalender ve daha ├Âteleri m├╝stesna olmak ┼čart─▒yla. B├╝t├╝n Bo─čazi├ži mahallelerinde bir tek otel, lokanta, pastahane bilinmez,…