Necronomicon / H.G.Ginger
─░nceleme / 23 Ekim 2018

Necronomicon Necronomicon’dan… Elizabeth d├Âneminin ├╝nl├╝ majisyeni, Doktor DeeÔÇÖnin bir n├╝shaya sahip oldu─ču ve bunu terc├╝me etti─či san─▒lmaktad─▒r. Mitosa g├Âre bu kitap inan─▒lmaz ┼čeyleri, insan ruhunun U├žurumuÔÇÖnda (Abyss) ve D─▒┼č Uzay─▒ÔÇÖnda (Outer Space); ikamet eden varl─▒klar─▒ ve canavarlar─▒ ├ža─č─▒r─▒p g├Âr├╝n├╝r duruma getirmenin form├╝llerinden olu┼čmaktayd─▒. Bu t├╝r kitaplar ger├žekte vard─▒r ve ger├žekten de varolmu┼čtur. ─░dris ┼×ah, Arap majisyen Abd├╝l-kadir taraf─▒ndan yaz─▒lan, ┼čimdiye kadar yaln─▒zca bir tek n├╝shas─▒n─▒n bulundu─ču G├╝c├╝n Kitab─▒ÔÇÖn─▒n (Book of Power) bir kopyas─▒n─▒ bulmak i├žin y├╝r├╝tt├╝─č├╝ ara┼čt─▒rmadan bahseder (Bkz. The Secret Lore of Magic-─░dris ┼×ah). BarrettÔÇÖin The MagusÔÇÖu gibi, Hz. S├╝leymanÔÇÖ─▒n Anahtarlar─▒ da (The Keys of Solomon), b├╝t├╝n bu ├žal─▒┼čmalar son on be┼č y─▒l ya da ona yak─▒n bir zaman i├žinde, nihayet tekrar bas─▒lana kadar, benzer bir ├╝ne sahipti. Y├╝zy─▒l─▒n ├╝nl├╝ ─░ngiliz ve Amerikan ok├╝lt locas─▒ Alt─▒n ┼×afakÔÇÖ─▒n, bir ba┼čka Arap taraf─▒ndan yaz─▒lan ÔÇśNegatif Varolu┼čun Pe├želeriÔÇÖ (Veils of Negative Existence) adl─▒ bir elyazmas─▒na sahip oldu─ču s├Âylenmektedir. Bunlar sihirbazlar─▒n kitaplar─▒yd─▒ ve ├žo─čunlukla, t├Ârensel majiye dair metinlerden olu┼čan kitaplar ve ansiklopediler anlam─▒na gelmiyorlard─▒. Bir ba┼čka deyi┼čle, sihirbaz ya da majisyenin, t─▒pk─▒ bir a┼č├ž─▒dan ÔÇśyumurtalar─▒n BenedictiÔÇÖnin ruhunu ├ža─č─▒rmadan ├Ânce yumurtalar─▒ ├ž─▒rpmay─▒ ├žok iyi bilmesininÔÇÖ beklenmesi gibi, karma┼č─▒k bir majik rit├╝eli yerine getirece─či elzem bir bilgi ve e─čitime sahip olmas─▒ umuluyordu. GrimoireÔÇÖlar ya da…

Rak─▒ Ansiklopedisi / Kolektif
─░nceleme / 20 Ekim 2018

Rak─▒ Ansiklopedisi Rak─▒ Ansiklopedisi’nden… Osmanl─▒ d├Âneminde ├╝st├╝ kapal─▒ olarak i├žki i├žerek e─členmek anlam─▒nda kullan─▒lan s├Âz; ─░stanbul’un Bizans’tan beri eksilmeyen, arada son derece ac─▒mas─▒z ├Ânlemlerle yasaklanmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒na kar┼č─▒n ├Ânlenemedi─či gibi giderek daha zengin bir k├╝lt├╝re d├Ân├╝┼čen en yayg─▒n gece e─člencesi; i├žki ├ólemi. ├éb ├ólemi, su kenar─▒nda yap─▒lan piknik anlam─▒nda yorumlanabilece─či gibi, i├žkili e─člence anlam─▒n─▒ da vermekteydi. ├éb ├ólemleri ├žemenzarlarda, mesirelerde, konaklarda, havuz ba┼člar─▒nda ve en uygun ortam olarak da meyhanelerde sazl─▒ s├Âzl├╝ yap─▒l─▒yordu. Rical konak ve yal─▒lar─▒ndaki ├ób ├ólemleri, bir anlamda yar─▒ resmi havada ge├žer, gece boyunca konu┼čulanlar da daha ├žok edebiyat ve siyaset olurdu. Daha eskilerde ├ób ├ólemlerine bezm-i i┼čret (i├žkili toplant─▒), bezm-i ├ólem (e─členti toplant─▒s─▒) de denilirdi. Y├╝zy─▒llar boyunca Bo─čazi├ži’nin ve Hali├ž’in her t├╝rl├╝ e─členmeye elveri┼čli koylar─▒ ve yama├žlar─▒, kent ├ževresindeki dere boylar─▒, mesireler, su k─▒y─▒lar─▒, ├žay─▒rlar k├╝├ž├╝k topluluklar─▒n g├╝n├╝ birlik, ama daha ├žok mehtapl─▒ yaz gecelerinde i├žkili toplant─▒lar d├╝zenlemesine olanak veriyordu. Bununla birlikte, 19. y├╝zy─▒la gelinceye kadar, ┼čeriat a├ž─▒s─▒ndan sak─▒ncal─▒ oldu─ču i├žin ancak g├Âzlerden uzak olmak ko┼čuluyla yap─▒labiliyordu. Bu nedenle ├ób meclisleri meyhaneden ve konaklardan d─▒┼čar─▒ya pek fazla ta┼čm─▒yordu. Bunda, 18. y├╝zy─▒l boyunca Osmanl─▒ taht─▒na oturan padi┼čahlar─▒n i├žkiden uzak duru┼člar─▒n─▒n da etkisi vard─▒r. Ho┼čg├Âr├╝l├╝ bir padi┼čah olan III. Selim d├Âneminde ─░stanbul’a gelen ressam Melling, Bo─čazi├ži ve Hali├ž resimlerinin…

Masallar─▒n Psikanalizi / Ahmet Sar─▒, Cemile A. Ercan
─░nceleme / 20 A─čustos 2018

Masallar─▒n Psikanalizi Masallar─▒n Psikanalizi’nden… Frank Marshall’─▒n 1993 y─▒l─▒nda y├Ânetmenli─čini yapt─▒─č─▒ Alive (Ya┼čamak ─░├žin) filmi. Uruguayl─▒ bir rugby tak─▒m─▒n─▒n And Da─člar─▒ ├╝zerinde bir u├žak kazas─▒ sonucu ya┼čamda kalma m├╝cadelelerini anlatan trajik bir filmdir. 13 Ekim 1972 g├╝n├╝ ├Â─čleden sonra ger├žekle┼čen bu u├žak kazas─▒ s─▒ras─▒nda yolcular─▒n bir k─▒sm─▒ ya┼čam─▒n─▒ yitirir, ├žo─čunlu─ču da sa─č kal─▒rlar. Bir haftay─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re u├ža─č─▒n enkaz─▒nda oturup birilerinin gelip hayatlar─▒n─▒ kurtarmalar─▒m beklerler. Beklemeleri bo┼čunad─▒r, yard─▒m bir t├╝rl├╝ gelmez. U├žak And Da─člar─▒na ├žarp─▒nca ikiye ayr─▒lm─▒┼č, yiyecek stoku da etrafa da─č─▒lm─▒┼č ve kullan─▒lamaz hale gelmi┼čtir. Sa─člam bir radyodan, bu dondurucu so─čukta kazazedelerin hayatta kalma ihtimallerinin hi├ž olmad─▒─č─▒ ├╝zerine bir duyum al─▒rlar. B├Âylece kurtarma ekiplerinin gelip onlar─▒ And Da─člar─▒nda kendilerini bulaca─č─▒na dair ├╝mitleri de sonu├žsuz kalm─▒┼čt─▒r. Yemek stoklan olmad─▒─č─▒ndan ve felaket de bast─▒rd─▒─č─▒ndan bu kazada sa─č kalanlar a├žl─▒ktan ├Âlmektense. Birbirlerini yeme hususunda kendi aralar─▒nda bir s├Âzl├╝ anla┼čma sa─člarlar. S─▒f─▒r─▒n alt─▒nda seyreden zemheri so─ču─čunda, on hafta boyunca, hayatta kalmak i├žin art─▒k ├Âl├╝ arkada┼člar─▒n─▒n etini yemekten ba┼čka ├žareleri kalmaz. Ya┼čamak i├žin ├Âl├╝ arkada┼člar─▒n─▒n bedenlerinden bir par├žay─▒ yeme s├Âz konusu oldu─čunda kendi aralar─▒nda tart─▒┼č─▒rlar ve bunu uygulamaya sokarlar. Ancak bu ┼čekilde hayatta kalabilirler. A├žl─▒ktan ├Âlmemek ve hayatta kalmak i├žin arkada┼člar─▒n─▒n bedeninden bir par├ža kopar─▒p yeme durumu sadece filmde rol sahibi olan ki┼čilerin tart─▒┼čt─▒─č─▒…

Kavgam / Adolf Hitler
─░nceleme / 11 A─čustos 2018

Kavgam Kavgam’dan… Tanr─▒ya ┼č├╝k├╝rler olsun Alman demokrasisinin do─čru manas─▒ buradad─▒r. Bu demokrasi rastgele bir ki┼činin, ahlaktan yoksun, zeka noksan─▒ bir adam─▒n idare mevkiine ├ž─▒kmas─▒n─▒ reddeder. B├Âylece, ilerde ger├žekle┼čmesi gereken sorumluluk korkusu, ehliyetsiz, adi ve zayii ┼čah─▒slar─▒ saf d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒r. E─čer b├Âyle bir kimse iktidar sandalyesine oturmaya te┼čebb├╝s ederse, onun maskesini indirmeli, surat─▒na ba─č─▒rarak; “geri ├žekil, fek aya─č─▒n─▒, basamaklar─▒ kirletiyorsun” demeli. ├ç├╝nk├╝ tarihin Pantheon’una yaln─▒z kahramanlar girer, entrikac─▒lar de─čil. Bu sonuca Viyana’da Meclis ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ iki y─▒l takip ettikten sonra ula┼čt─▒m. Bundan sonra da bir daha oraya ad─▒m─▒m─▒ atmad─▒m, parlamento rejimi ihtiyar Habsbourg Devleti’nin zay─▒flamas─▒n─▒n ba┼čl─▒ca sebeplerinden birini te┼čkil etti ve bu ├ž├Âk├╝┼č son y─▒llarda gitgide g├Âze ├žarpar bir duruma geldi. Parlamento rejiminin gereklili─či ile Alman unsurunun ├╝st├╝nl├╝─č├╝ zaafa u─črat─▒lma hatas─▒na d├╝┼č├╝l├╝yordu. Avusturya Parlamentosu’ndaki Alman unsurunun aleyhine olan faaliyet imparatorlu─ča da zarar veriyordu. ├ç├╝nk├╝ 1900 y─▒lma do─čru ─▒ Honar┼činin birli─či sa─člama kuvveti, vilayetlerin birlikten ayr─▒lma iklimlerini sonu├žsuz b─▒rakmaya yetmiyordu. Devletin h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin ba┼čvurdu─ču vas─▒talar basitle┼čiyor ve bu durum millet├že k├Ât├╝leniyordu. Sadece Macaristan’da de─čil, di─čer ├že┼čitli Slav vilayetlerinde de m├╝┼čterek monar┼či ek az benimseniyordu ve bu idarenin zay─▒fl─▒─č─▒ndan hi├žbir utanma hissi duyulmuyordu. Hatta ├ž├Âk├╝┼č├╝n i┼čaretlerinden ├Âzel bir keyif buldu─ču g├Âr├╝l├╝yordu. Monar┼činin eski sa─čl─▒kl─▒ durumuna kavu┼čmas─▒ndan ├žok, ├Âlmesinden bir ┼čeyler ├╝mit ediliyordu. Parlamentoda…

─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce / Adem I┼č─▒k
─░nceleme / 9 A─čustos 2018

─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce ─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce’den… Ge├žmi┼č insan tiplerine ait olarak ortaya konan ifadeler ger├že─či yans─▒tmaktan uzakt─▒r. 17. y├╝zy─▒ldan beri bu konuda yap─▒lan ara┼čt─▒rma ve incelemeler reel sonu├žlar ortaya koyamam─▒┼čt─▒r. Bulundu─ču s├Âylenen insan ├Ârnekleri insan de─čil, asl─▒nda nesli t├╝kenmi┼č maymun ve benzeri hayvan cinslerine ait kal─▒nt─▒lard─▒r. Bu konuda yaz─▒lan kitap veya makalelere dikkat edilirse bu durum zaten ifadeler aras─▒ndan a├ž─▒k├ža se├žilmektedir. Halen g├╝n├╝m├╝zde de maymun ve benzeri hayvan cinslerinin de─či┼čik y├╝zlerce cinsi var olup ge├žmi┼č d├Ânemlerde bunlar─▒n y├╝zlerce cinsi de yok olmu┼čtur. Dinozorlar ve di─čer y├╝zlerce t├╝r de nesli t├╝kenen canl─▒lardand─▒r. Pandalar, kelaynaklar, Meksika yunuslar─▒, kutup ay─▒lar─▒ vs. nesilleri t├╝kenme tehlikesi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olan hayvanlar aras─▒nda bulunmaktad─▒r. Halen ya┼čayan onlarca t├╝r canl─▒ nesli de yok olma tehlikesi alt─▒ndad─▒r. Tip olarak insana benzer g├Âr├╝n├╝me sahip olan maymunlara ait nesli t├╝kenmi┼č, hatta t├╝kenmemi┼č cinsler, insan evriminde bir a┼čama olarak g├Âsterilmekte ve insan sanki bunlardan t├╝remi┼č gibi takdim edilmektedir. Bunu milyonlarca y─▒l ├Âncesine dayand─▒rmak olaya ger├žek s├╝s├╝ vermek i├žindir. Bu canl─▒ kal─▒nt─▒lar─▒ zaten ÔÇťinsanÔÇŁ olarak de─čil de ÔÇťinsans─▒ÔÇŁ olarak nitelenmekte ve ger├žek insan olan Homo SapiensÔÇÖin Holosen ├ça─čÔÇÖda ya┼čad─▒─č─▒ ifade edilerek ger├žek insanl─▒k tarihinin de bununla ba┼člad─▒─č─▒ savunulmaktad─▒r. Daha ├Âncekiler ise ÔÇťinsanaÔÇŁ giden evrim (!) yolunda…

Tutkular ve Çıkarlar / Albert O. Hirschman
─░nceleme / 6 A─čustos 2018

Tutkular ve ├ç─▒karlar Tutkular ve ├ç─▒karlar’dan… ├ťnl├╝ eserinin ba┼člar─▒nda Max Weber ┼ču soruyu sorar: ÔÇťAhlaki anlamda ÔÇśen iyi ihtimalle g├Âz yumulanÔÇÖ bir u─čra┼č. Nas─▒l oldu da Benjamin FranklinÔÇÖin ÔÇśilahi d├╝rt├╝ÔÇÖ* diye tan─▒mlad─▒─č─▒ ┼čeye d├Ân├╝┼čt├╝?ÔÇŁ ┼×├Âyle de sorabiliriz: Ticaret, bankac─▒l─▒k ve buna benzer para kazanmaya y├Ânelik u─čra┼člar; y├╝zy─▒llarca doymak bilmezlik, para-g├Âzl├╝k ve a├žg├Âzl├╝l├╝kle ili┼čkilendirilerek; a┼ča─č─▒land─▒ktan ve lanetlendikten sonra nas─▒l oldu da modern ├ža─č─▒n bir noktas─▒nda namuslu i┼čler durumuna geldiler? WeberÔÇÖin eserleri ├╝zerine yaz─▒lm─▒┼č ├žok say─▒da ele┼čtiride Protestan Ahlak─▒ adl─▒ yaz─▒s─▒n─▒n bu kalk─▒┼č noktas─▒ bile hatal─▒ bulunmu┼čtur. Bu ele┼čtirilerde, daha on d├Ârd├╝nc├╝ ve on be┼činci y├╝zy─▒lda bile ÔÇťkapitalizmin ruhununÔÇŁ t├╝ccarlar aras─▒nda var oldu─ču; ├╝stelik Skolastiklerin yaz─▒lar─▒nda da s├Âz konusu meslek ve u─čra┼člara olumlu yakla┼č─▒ld─▒─č─▒ sav─▒ ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝m bu ele┼čtirilere ra─čmen WeberÔÇÖin sorusu k─▒yaslamaya dayal─▒ olarak ele al─▒nd─▒─č─▒nda ger├žekten anlam kazan─▒r. Ticaret ve benzeri parasal kazanca y├Ânelik u─čra┼člara iyi bir g├Âzle bak─▒ld─▒─č─▒ iddia edilse de, ├Âzellikle ┼čan pe┼činde ko┼čmaya g├Âre orta├ža─č de─čerleri aras─▒nda daha alt s─▒ralarda yer ald─▒klar─▒ tart─▒┼č─▒lmaz. Ben de bu ├žizgide, ÔÇťkapitalizmin ruhununÔÇŁ ortaya ├ž─▒k─▒┼č bi├žimine ili┼čkin hayret duygular─▒n─▒ canland─▒rmaya orta├ža─č ve R├ÂnesansÔÇÖtaki ┼čan (glory) kavram─▒na k─▒saca de─činerek ba┼člamak istiyorum. Orta├ža─č felsefesinin ana hatlar─▒ H─▒ristiyanl─▒k d├Âneminin ba┼člar─▒nda Aziz Augustinus taraf─▒ndan ortaya konmu┼čtu. Buna g├Âre, cennetten kovulmu┼č insan─▒n ├╝├ž temel g├╝nah─▒…

Do─ču Bilgeli─či / A.K.Coomaraswamy, R.Guenon, S.Dasgupta
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Do─ču Bilgeli─či Do─ču Bilgeli─či’nden… Bu konu┼čman─▒n konusu olarak do─ču metafizi─čini se├žtim. Belki kay─▒tlay─▒p s─▒n─▒rlamaks─▒z─▒n sadece metafizik demek daha do─čru olurdu. ├ç├╝nk├╝ o asl─▒nda ├Âz├╝ itibariyle her t├╝rl├╝ suretin ve m├╝mk├╝n her ┼čeyin ├╝st├╝nde ve ├Âtesinde oldu─čundan ne do─čuya ne bat─▒ya ├Âzg├╝d├╝r, fakat evrenseldir. Onun b├╝r├╝nd├╝─č├╝ d─▒┼č ┼čekiller ancak anlat─▒labilir olan─▒ anlatmak i├žin a├ž─▒klama gere─činin do─čurdu─ču zorunluluklara hizmet eder. Bu ┼čekiller do─čuya veya bat─▒ya ait olabilir; fakat farkl─▒l─▒k g├Âr├╝n├╝m├╝ alt─▒nda her zaman en az─▒ndan hakiki metafizi─čin varoldu─ču her yerde bir birlik temeli mevcuttur; bunun sebebi gayet basittir: hakikat tektir. E─čer bu b├Âyleyse do─ču metafizi─čini ├Âzel olarak ele alman─▒n gere─či nedir? Sebep ┼ču ki bat─▒ d├╝nyas─▒n─▒n mevcut zihn├«/ fikr├« durumu i├žinde metafizik unutulmu┼č, genellikle g├Âz ard─▒ edilmi┼č ve hatta neredeyse b├╝t├╝n├╝yle kaybolmu┼č bir ┼čeydir, oysa do─čuda metafizik h├ól├ó fiili bilginin{33} konusu olmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Dolay─▒s─▒yla metafizi─čin ger├žek anlam─▒ ke┼čfedilmek isteniyorsa e─čer do─čuya bak─▒lmal─▒d─▒r; hatta bir├žok bak─▒mdan do─čuya bug├╝n oldu─čundan ├žok daha yak─▒n olan bat─▒da eskiden mevcut olan metafizik geleneklerin baz─▒s─▒ yeniden ele ge├žirilmek isteniyorsa bu her ┼čeyden evvel do─ču ├Â─čretilerinin yard─▒m─▒yla ve onlarla yap─▒lacak mukayese sayesinde ba┼čar─▒labilecektir; ├ž├╝nk├╝ bunlar metafizik sahas─▒nda h├ól├ó do─črudan incelenebilecek yeg├óne ├Â─čretilerdir. Bununla beraber bizzat do─čulular onlar─▒ nas─▒l inceliyorsa bu ├Â─čretilerin de ├Âyle incelenmesi gerekti─či gayet a├ž─▒kt─▒r ve az…

G├╝ndelik Ya┼čamda Zen / Adelheid Meutes, Judith Bossert
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

G├╝ndelik Ya┼čamda Zen G├╝ndelik Ya┼čamda Zen’den… A├ž─▒khavada y├╝r├╝y├╝┼č meditasyonu yapman─▒n, dik durmaya ├žal─▒┼čmak ve kollar─▒n─▒z─▒ iki yana “savurmamakÔÇŁ d─▒┼č─▒nda belirli kurallar─▒ yoktur. Enerjinizi bedeninizde tutmak i├žin ellerinizi s─▒rt─▒n─▒zda birle┼čtirebilir ya da cebinize sokabilirsiniz. S├Âzleriniz, otururken oldu─ču gibi yar─▒ a├ž─▒k ve yakla┼č─▒k iki metre ├Ân├╝n├╝ze ├ževrilidir. G├Âr├╝┼č├╝n├╝z bu ┼čekilde t├Âkezlemeyece─činiz yine de dikkatinizin s├╝rekli da─č─▒lmayaca─č─▒ ┼čekilde s─▒n─▒rlan─▒r. Ritmini de─či┼čtirmeksizin nefesinizi g├Âzlemlemekle i┼če ba┼člay─▒n. Sonra bir nefes al─▒p verme boyunca ad─▒mlar─▒n─▒z─▒ say─▒n. S├Âzgelimi nefes verirken 4, al─▒rken 3 ad─▒m at─▒yorsunuzdur. Ritm ne olursa olsun, her┼čey yolundad─▒r. Burada tek s├Âzkonusu olan, kendi ritminizin bilincinde olman─▒zd─▒r. Her ad─▒m─▒n─▒zda ayaklar─▒n─▒z─▒n dibinden lot├╝s ├ži├žeklerinin a├žmas─▒ gerekmez, bizim buralarda her ad─▒m─▒m─▒zda papatya a├žmas─▒ da yeterlidir.. Arada bir duru┼čunuza dikkat edin. Dik mi duruyorsunuz? Ba┼č─▒n─▒z─▒ dik, e─čik ya da e─čri mi tutuyorsunuz? Kendinizi dik durmaya zorlayamazs─▒n─▒z. O anki duru┼čun bilincine varmak en ├Ânemlisidir. Bedeninize yerle┼čmi┼č d├╝┼č├╝nce, kan─▒, beklentiler ya da d├╝┼čk─▒r─▒kl─▒klann─▒ ancak bu ┼čekilde ve zaman i├žinde ├ž├Âzebilirsiniz. ├çocukken sahip oldu─čunuz do─čal duru┼ču yava┼č├ža yeniden bulacaks─▒n─▒z. O zaman da a─č─▒rl─▒k merkeziniz karn─▒n─▒zda olacak ve serbest├že nefes alabileceksiniz. Belki de nefes ritminiz kendili─činden de─či┼čecek. Ama olan, her ne ise iyidir! Grup Halinde Y├╝r├╝y├╝┼č Meditasyonu E─čer bir Zen tap─▒na─č─▒ ya da merkezinde y├╝r├╝y├╝┼č meditasyonu (kinhin) yapacak olursak belli kurallara ve…

Varl─▒k Vergisi Ger├že─či / A.Ba┼čer Kafao─člu
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Varl─▒k Vergisi Ger├že─či Varl─▒k Vergisi Ger├že─či’nden… Denizalt─▒lar ve Alman sanayiinin ├╝retti─či m─▒knat─▒sl─▒ may─▒nlar ─░ngiliz ticaret ve sava┼č filolar─▒na b├╝y├╝k zararlar veriyor, ─░ngiltere’yi bunalt─▒yordu. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n en ├Ânemli y├Âneticilerinden Winston Churchill gece g├╝nd├╝z denizlerde s├╝ren bu sava┼ča “Atlantik Meydan Sava┼č─▒” ad─▒n─▒ vermi┼čti. Fransa’n─▒n sava┼čta d├╝┼čmesi ve ─░talya’n─▒n sava┼ča girmesiyle yeni ├╝sler elde eden Alman Denizalt─▒lar─▒, Akdeniz’de de ula┼č─▒m─▒ tehdide ba┼člad─▒lar. ├ľyle ki, hele Kuzey Afrika Sava┼č─▒ ilerledik├že Akdeniz yolu T├╝rkiye i├žin kapan─▒nca, ├╝lkenin Orta ve Do─ču Avrupa d─▒┼č─▒nda d├╝nyayla ilgisi b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kesildi. Hele 1941 y─▒l─▒nda Almanlar, Yunanistan ve on iki adaya yerle┼čip Ege Denizi’ni may─▒nlay─▒nca, ─░stanbul ve ─░zmir limanlar─▒ d─▒┼č ticarete fiilen kapand─▒. Sava┼č Tehlikesinin Yakla┼čmas─▒ Fransa sava┼čtan d├╝┼č├╝nce ─░ngiltere, Almanya ile sava┼čta yaln─▒z kalm─▒┼čt─▒. ├ťnl├╝ Alman ┼×ans├Âlyesi Bismarck’─▒n deyimiyle bu “at─▒n balina ile sava┼č─▒yd─▒”. Birbirini sava┼č d─▒┼č─▒ etmeleri zordu. 1800’l├╝ y─▒llarda ─░ngiltere’yle sava┼čan Bonapart “B├╝y├╝k Ordu” dedi─či o g├╝nlerin en g├╝├žl├╝ sava┼č g├╝c├╝n├╝. Fransa’dan ─░ngiltere’ye en yak─▒n oldu─ču k─▒y─▒larda aylarca bekletmi┼č, ─░ngiltere’ye bu orduyu atlatacak bir ┼čans─▒ aram─▒┼č, bulamam─▒┼čt─▒. Ancak Hitler’in elinde Bonapart’─▒n elin.de bulunmayan bir g├╝├ž vard─▒: Luftwaffe… Alman Hava Kuvvetleri… Bu g├╝├ž kara sava┼člar─▒nda, Fransa ve Polonya’da ├žok etkili ol.mu┼čtu. Hitler, ─░ngiltere’nin sava┼č g├╝c├╝n├╝ son derece a─č─▒r bombard─▒manlarla tahrip etme te┼čebb├╝s├╝ne girdi. Ayr─▒ca geceli g├╝nd├╝zl├╝ bombard─▒manlarla…

Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi / A.Ekrem ├ťnl├╝
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi’nden… 1492 Y─▒l─▒nda ─░spanya Kral─▒ FerdinandÔÇÖ─▒n Yahudileri ─░spanyadan kovma emri ├╝zerine, Yahudiler bir kez daha geleneksel kaderleri olan s├╝rg├╝n ve g├Â├ž ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼člard─▒. Bu durum kutsal metinlerdeki kehanetleri yeniden g├╝ndeme getirdi. D├╝nyan─▒n sonunun yakla┼čt─▒─č─▒, kurtar─▒c─▒ MesihÔÇÖin gelece─či ├╝zerine s├Âylentiler ile ├žalkalanan endi┼čeli, tedirgin ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ m├ónev├« ortam, KabalaÔÇÖn─▒n yeniden ve etkili bi├žimde g├╝ndeme gelmesine yol a├žt─▒. ─░┼čte bu d├Ânemde Kabala merkezi durumunda olan SafedÔÇÖde en b├╝y├╝k Kabala bilgesi Isaac ben Solomon LuriaÔÇÖn─▒n okulu ve ├Â─čretisi t├╝m d├╝nyan─▒n ilgi oda─č─▒ oldu. ─░saac ben Solomon LuriaÔÇÖn─▒n ya┼čam─▒ hakk─▒ndaki bilgileri, ├Âl├╝m├╝nden sonra yaz─▒lan ve yazar─▒ bilinmeyen ÔÇťAriÔÇÖnin Ya┼čam─▒ÔÇŁ (Toledot ha-Ari) adl─▒ biyografik kitaptan ├Â─čreniyoruz. 1534 y─▒l─▒nda Kud├╝sÔÇÖde d├╝nyaya gelen Isaac ben Solomon Luria, daha sonra ailesi ile birlikte M─▒s─▒rÔÇÖa g├Â├ž etmi┼č, orada Yahudi rabbilerden k├Âkl├╝ bir dinsel e─čitim alm─▒┼čt─▒r. Ya┼č─▒ ilerledik├že Yahudi hukuku konusunda derinle┼čen LuriaÔÇÖn─▒n bu ├žal─▒┼čmalar─▒ s─▒ras─▒nda, Yahudi mistisizmi ├žok ilgisini ├žekmi┼č ve bundan sonra t├╝m ya┼čam─▒n─▒ Kabala ve Zohar ├žal─▒┼čmalar─▒na adam─▒┼čt─▒r. Luria, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ yaz─▒ya d├Âkmeye ├Ânce ZoharÔÇÖ─▒n ÔÇťGizlilik Kitab─▒ÔÇŁÔÇÖna (Sifra di-tzeniÔÇÖuta) bir yorum yazarak ba┼člam─▒┼čt─▒r. Luria, 1570 y─▒l─▒nda, ├žal─▒┼čmalar─▒ndan etkilendi─či ya┼čayan en b├╝y├╝k kabalac─▒ olan CordoveroÔÇÖnun okuluna kat─▒lmak ├╝zere Kabala merkezi SafedÔÇÖe gelir. Burada CordoveroÔÇÖnun ├Â─črencisi olan Luria, eski…

Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi / Bill Bryson
─░nceleme , Tarih / 26 Haziran 2018

Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi’nden… G├╝ne┼č Sistemine Ho┼č Geldiniz Uzayda bizden ba┼čka “d├╝┼č├╝nen” varl─▒klar─▒n bulundu─ču ihtimali de istatistiksel a├ž─▒dan gayet y├╝ksek. SamanyoluÔÇÖnda ka├ž y─▒ld─▒z oldu─čunu kimse bilmez: Tahminler 100 milyar civar─▒yla 400 milyar aras─▒nda de─či┼čir. ├ťstelik Samanyolu 140 milyar k├╝sur galaksiden yaln─▒zca bir tanesidir ki bu galaksilerden pek ├žo─ču bizimkinden b├╝y├╝kt├╝r. ÔÇŽ Ama en ─▒l─▒ml─▒ girdilerle dahi her zaman, s─▒rf Samanyolu’ndaki ileri uygarl─▒k say─▒s─▒ bile milyonlar─▒ bulur. Ne yaz─▒k ki, uzay muazzam b├╝y├╝kl├╝kte oldu─čundan, bu uygarl─▒klardan herhangi ikisi aras─▒ndaki mesafenin en az iki y├╝z ─▒┼č─▒k y─▒l─▒ oldu─ču san─▒lmakta: ─░lk duyu┼čta alg─▒lad─▒─č─▒m─▒zdan ├žok daha b├╝y├╝k bir mesafedir bu. Demek oluyor ki, bu varl─▒klar bizim burada oldu─čumuzu biliyor olsalar ve farz─▒ mahal bizi teleskoplar─▒yla g├Ârebilseler dahi, Yerk├╝re’den iki y├╝z y─▒l ├Ânce ayr─▒lm─▒┼č olan ─▒┼č─▒─č─▒ seyretmekteler. Yani sizi ve beni g├Ârm├╝yorlar. Dolay─▒s─▒yla, ger├žekte yaln─▒z de─čilsek bile, pratikte yaln─▒z─▒z. Rahip EvansÔÇÖ─▒n Evreni Kutup y─▒ld─▒z─▒, ge├žti─čimiz Ocak ay─▒nda ya da 1854’te ya da on d├Ârd├╝nc├╝ y├╝z y─▒l─▒n erken d├Ânemlerinden itibaren herhangi bir tarihte s├Ânm├╝┼č olabilir, ama ├Âl├╝m haberi bize hen├╝z ula┼čmam─▒┼čt─▒r. Kesin olarak s├Âyleyebilece─čimiz tek ┼čey, 680 y─▒l ├Ânce bug├╝n hala yanmakta oldu─čudur. Rahip EvansÔÇÖ─▒n teleskopuyla buldu─ču ┼čeylerÔÇŽ Bunun nas─▒l bir zafer oldu─čunu anlamak i├žin, standart bir yemek masas─▒n─▒n siyah…

Ya┼čam Sanat─▒ / Zygmunt Bauman
─░nceleme / 25 Aral─▒k 2017

Ya┼čam Sanat─▒ Ya┼čam Sanat─▒’ndan… Ba┼čl─▒ktaki soru bir├žok okuru ┼ča┼č─▒rtacakt─▒r. Sorudan beklenen de ┼ča┼č─▒rtmas─▒d─▒r zaten ÔÇôduraksat─▒p d├╝┼č├╝nmeyi te┼čvik etmesidir. Ne i├žin duraksatacakt─▒r peki? ├ço─ču zaman kafam─▒z─▒ me┼čgul eden mutluluk aray─▒┼č─▒m─▒z ┬şÔłĺbir├žok okurun muhtemelen kabul edece─či gibiÔłĺ ya┼čam─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ me┼čgul eder ve durmak ┼č├Âyle dursun … en az─▒ndan (ak─▒p giden, her zaman ak─▒p giden) bir an i├žin bile h─▒z kesmez ve kesmeyecektir de. Peki bu soru neden ┼ča┼č─▒rt─▒r? ├ç├╝nk├╝ ÔÇťmutlulu─čun nesi k├Ât├╝ÔÇŁ diye sormak buzun nesinin s─▒cak oldu─čunu ya da g├╝l├╝n nesinin le┼č gibi koktu─čunu sormak gibidir. Buzun s─▒cakla ve g├╝l├╝n le┼č gibi bir kokuyla ba─čda┼čmamas─▒ gibi, bu t├╝r sorular da tasavvur edilemez bir birlikte olma halinin m├╝mk├╝n oldu─čunu varsayar (s─▒cakl─▒─č─▒n oldu─ču yerde buz olamaz). Ger├žekten de mutluluk nas─▒l k├Ât├╝ olabilir? ÔÇťMutlulukÔÇŁ yanl─▒┼č─▒n bulunmay─▒┼č─▒n─▒n e┼čanlaml─▒s─▒ de─čil midir? Yanl─▒┼č─▒n mevcudiyetinin imk├óns─▒zl─▒─č─▒n─▒n ta kendisi de─čil midir? Her t├╝rl├╝ yanl─▒┼č─▒n imk├óns─▒zl─▒─č─▒ de─čil midir? Gene de bu soru, Michael RustinÔÇÖin1 sordu─ču, nitekim daha ├Ânce de kayg─▒l─▒ epeyce insan taraf─▒ndan sorulmu┼č ve muhtemelen gelecekte de sorulacak olan bir sorudur. Rustin bunun nedenini ┼č├Âyle a├ž─▒klar: Mutlulu─čun ard─▒ndan ko┼čan milyonlarca erkek ve kad─▒n─▒n devindirdi─či bizimkisi gibi toplumlar daha da zenginle┼čiyorlar, ancak daha mutlu olup olmad─▒klar─▒ hi├ž de kesin de─čil. Anla┼č─▒lan, insan─▒n mutluluk aray─▒┼č─▒ pek├ól├ó kendi kendini baltalaman─▒n…

Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek / Zygmunt Bauman
─░nceleme / 24 Aral─▒k 2017

Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek’ten… Ayn─▒ zamanda hem ├Âzg├╝r olmak hem de ├Âzg├╝r olmamak deneyimlerimizin belki de en ortak, muhtemelen en ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ├Âzelli─čidir. Bu hi├ž ku┼čkusuz sosyolojinin ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ insanl─▒k durumunun en karma┼č─▒k muammalar─▒ndan biridir. Ger├žekten de, sosyoloji tarihindeki ├žok ┼čey bu muammay─▒ ├ž├Âzmek i├žin giri┼čilmi┼č sonu gelmez bir ├žaba olarak a├ž─▒klanabilir. Ben ├Âzg├╝r├╝m, yani ben se├žebilir ve kendi tercihlerimi yapabilirim. Bu kitab─▒ okumay─▒ s├╝rd├╝rebilir ya da okumay─▒ b─▒rak─▒p kendime bir fincan kahve yapabilirim. Ya da hepsini unutup bir y├╝r├╝y├╝┼če ├ž─▒kabilirim. Dahas─▒, b├╝t├╝n o sosyoloji ├žal─▒┼čmas─▒ ve akademik kariyer elde etme projelerini bir kenara b─▒rak─▒p kendime bir i┼č aramaya giri┼čebilirim. ├ç├╝nk├╝ ben b├╝t├╝n bunlar─▒ yapabilirim; bu kitab─▒ okumay─▒ s├╝rd├╝rmek ve ba┼člang─▒├žtaki sosyoloji ├žal─▒┼čmas─▒ yapma ve e─čitimini g├Ârme niyetimde ─▒srar etmek ku┼čkusuz benim se├žimlerimin sonu├žlar─▒d─▒r. Onlar mevcut alternatifler i├žinden benim se├žti─čim eylem bi├žimleridir. Kararlar verebilmek ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝n kan─▒t─▒d─▒r. Asl─▒nda ├Âzg├╝rl├╝k, karar verme ve se├žme yeti┼čidir. Ben se├žimlerim hakk─▒nda d├╝┼č├╝nmeye fazla zaman harcamasam ve kararlar─▒m─▒ alternatif eylem bi├žimlerini yeterince incelemeden versem bile, zaman┬ázaman┬ába┼čkalar─▒ bana ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝ hat─▒rlat─▒r. Denir ki, “Bu senin karar─▒nd─▒r, sonu├žlar─▒ndan da ba┼čkas─▒ de─čil sen sorumlusun” ya da “Kimse seni bunu yapmaya zorlamad─▒, su├žlanacak biri varsa o da sensin”. E─čer ba┼čka insanlar─▒n izin vermedi─či ya da normal olarak yapmaktan ka├ž─▒nd─▒─č─▒ bir ┼čey yaparsam…

Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda / Y─▒lmaz ├ľzdil
─░nceleme / 18 Aral─▒k 2017

Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda’dan… 3 Kas─▒m 2002. Sand─▒klar a├ž─▒ld─▒. Ampul ├ž─▒kt─▒. AKP iktidar─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒. Muhalefette CHP vard─▒. Teee 1946ÔÇÖdan sonra ilk defa mecliste sadece iki parti temsil ediliyordu, gerisi y├╝zde 10 baraj─▒n─▒n alt─▒nda kalm─▒┼čt─▒. Recep Tayyip Erdo─čan se├žime kat─▒lamam─▒┼čt─▒. ÔÇťHalk─▒ ─▒rk, din, dil fark─▒ g├Âzeterek, kin ve d├╝┼čmanl─▒─ča tahrik etmekÔÇŁ su├žundan h├╝k├╝m giymi┼čti; siyasi yasakl─▒yd─▒. Abdullah G├╝l Ba┼čbakan oldu. G├╝ya biri yasakl─▒, biri Ba┼čbakanÔÇÖd─▒ amaÔÇŽ Davul kimin omzunda tokmak kimin elinde, belliydi. ─░lk resmi davet Beyaz SarayÔÇÖdan gelmi┼č, Ba┼čbakan G├╝l de─čil, hen├╝z milletvekili bile olmayan Erdo─čan ├ža─č─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. O g├╝nlerde AKPÔÇÖliler dahil, herkes ÔÇťAKPÔÇŁ derken, gazetelerimize man┼čet olan davet mektubunda ÔÇťAKPÔÇŁ yerine ÔÇťAk PartiÔÇŁ yaz─▒yordu. Kimse fark─▒nda de─čildi. AKPÔÇÖye Ak diyen ilk ki┼či, ABD Ba┼čkan─▒ÔÇÖyd─▒. Reuters ajans─▒, bu ziyareti ┼ču c├╝mlelerle haber yapt─▒: ÔÇťGe├žen sene WashingtonÔÇÖda konu┼čacak adam bulamayan Tayyip Erdo─čan, film y─▒ld─▒zlar─▒ gibi limuzinlerle kar┼č─▒land─▒.ÔÇŁ Eee, bu i┼čler b├Âyleydi. Moda AKPÔÇÖydi. ÔÇŽ┬╗ ─░lk tesett├╝r defilesini, Y─▒ld─▒r─▒m Mayruk yapt─▒. ─░┼č d├╝nyas─▒ ÔÇťtek parti iktidar─▒ÔÇŁndan pek mutluydu. Sak─▒p Sabanc─▒ ÔÇť─░kinci ├ľzal trenine biniyoruzÔÇŁ diyerek, sadece cebini d├╝┼č├╝nen patronlar─▒n duygular─▒n─▒ dile getirirkenÔÇŽ AKP milletvekilleri Ankara HiltonÔÇÖda iftar a├ž─▒p, lobide topluca ┼č├╝k├╝r namaz─▒ k─▒l─▒yordu. Man┼četler G├╝lÔÇÖl├╝k G├╝lÔÇÖistanl─▒kt─▒. ÔÇŽ┬╗ Gel g├Âr ki, Ba┼čbakanÔÇÖ─▒n e┼či Hayr├╝nnisa Han─▒m, e┼činin y├Ânetece─či ├╝lkeyle…

Harpte T├╝rklerle Birlikte / William M.Picthall
─░nceleme / 13 Aral─▒k 2017

Harpte T├╝rklerle Birlikte Harpte T├╝rklerle Birlikte’den… B├╝t├╝n manzara sanki b├╝y├╝k bir┬ápamuk y─▒─č─▒n─▒ gibi duran sisle perdelenmi┼čti. Sis perdesi ├Âyle yo─čundu ki, geminin bile ancak bir k─▒sm─▒n─▒ g├Ârebiliyorduk. Bu y├╝zden gemimiz g├╝├žl├╝kle ilerliyordu. Gemiye, ├Ânde gitmekte olan k├╝rekle ├žekilen bir kay─▒k k─▒lavuzluk ediyordu ki, i├žindekiler bulunduklar─▒ yeri belirtmek ├╝zere ba─č─▒r─▒yorlard─▒. Onlar─▒n Romence rakamlar s├Âyledi─čini duyabiliyorduk. Fakat ne onlar, ne de kay─▒k g├Âz├╝km├╝yordu. S─▒k s─▒k ├žal─▒nan sis kornas─▒ kulaklar─▒m─▒z─▒ sa─č─▒r edecek derecedeydi. Yolculardan birinin s├Âyledi─čine g├Âre nerdeyse kayalara bindirmek ├╝zereymi┼čiz. Bir keresinde bir ba┼čka gemiyle ├žarp─▒┼čmaktan k─▒l pay─▒ kurtuldu─čumuzu kendi g├Âzlerimde g├Ârd├╝m. Gemi bizim rotam─▒zda, hemen burnumuzun dibinde idi. Bacalar─▒ ve teknesi belli belirsiz sisler aras─▒nda aniden kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kanca yolculardan ├╝mitsiz feryatlar y├╝kseldi. Motorlar─▒n─▒n birden aksi y├Ânden ├žal─▒┼čarak geminin tornistan yapmas─▒ ba┼č─▒m─▒z─▒ d├Ând├╝rd├╝. ─░┼čte bu k─▒l pay─▒ kurtulu┼čtan sonra gemi daha yava┼č ilerlemeye ba┼člad─▒. ├ľndeki k─▒lavuz kay─▒k rotam─▒z─▒n emniyetini sa─člamak ├╝zere gemiyle aras─▒n─▒ biraz daha a├žt─▒. Gemide a┼ča─č─▒ yukar─▒ k─▒rk kadar yolcu vard─▒. Yolcular aras─▒nda hi├ž ─░ngiliz yoktu. O tarihlerde, sava┼č i├žinde olundu─čundan, h├╝k├╝metin istikrars─▒zl─▒─č─▒ ve Avrupal─▒lar─▒n T├╝rkler taraf─▒ndan katledilmekte oldu─čuna dair gelen haberler ├╝zerine, halk ─░stanbulÔÇÖa gitmekten ├žekiniyordu. Paris yoluyla de─čil de T├╝rkiyeÔÇÖnin m├╝ttefiki olan Berlin ├╝zerinden geldi─čim i├žin yolcu arkada┼člar─▒m─▒n zihinlerini rahats─▒z eden korkun├ž s├Âylentileri hi├ž duymam─▒┼čt─▒m. Yolculardan bu s├Âylentileri…

Burjuva / Werner Sombart
─░nceleme / 6 Aral─▒k 2017

Burjuva Burjuva’dan… Tinsel ve ruhsal unsurlar─▒n ekonomik ya┼čama m├╝dahaleleri o kadar a├ž─▒k ve se├žiktir ki, bu olguyu yads─▒mak neredeyse b├╝t├╝n insanlarda ortakla┼ča bulunan ruhsal bir ├Âz├╝ reddetmek anlam─▒na gelecektir. T├╝m di─čer insani etkinlik bi├žimleri gibi ekonomik etkinlik de yaln─▒zca insan zihni d─▒┼č d├╝nyayla ba─člant─▒ kurup onu d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝─č├╝nde somutla┼čmaktad─▒r. Her t├╝rl├╝ ├╝retim, her t├╝rl├╝ ula┼č─▒m do─čan─▒n de─či┼čmesini zorunlu k─▒larken, en anlaml─▒s─▒ndan en anlams─▒z─▒na her t├╝rl├╝ ├žal─▒┼čman─▒n gerisinde insana ├Âzg├╝ ruhsal bir boyutla kar┼č─▒la┼č─▒lmaktad─▒r. Bunun nas─▒l bir ┼čey oldu─čunu anlayabilmek i├žin ekonomik ya┼čam─▒ kafam─▒zda bir beden ve bir ruhtan olu┼čan bir ┼čey gibi canland─▒rabiliriz. ─░├žinde her t├╝rl├╝ ├Ârg├╝tlenmenin yer ald─▒─č─▒ ve insan─▒n bunlar arac─▒l─▒─č─▒yla ekonomik gereksinimlerini kar┼č─▒lad─▒─č─▒, aralar─▒nda d─▒┼č ├ževre ko┼čullar─▒n─▒n da yer ald─▒─č─▒ ekonomik ya┼čam─▒ olu┼čturan bi├žimlerle ├╝retim ve da─č─▒t─▒m bi├žimleri ekonomi adl─▒ b├╝t├╝n├╝ olu┼čturmaktad─▒rlar. Bu b├╝t├╝nle ekonomik ya┼čam─▒ belirleyen ve i├žinde zek├ó, karakter ├Âzellikleri, ama├ž ve e─čilimler, de─čer yarg─▒lar─▒, ekonomik bir sisteme ait insan─▒n─▒n davran─▒┼č─▒n─▒ belirleyen ve d├╝zenleyen b├╝t├╝n insani yetenekler ve ruhsal etkinliklerin yer ald─▒─č─▒ ekonomik zihniyet adl─▒ ┼čey z─▒tla┼čmaktad─▒r. ├çok s─▒k yap─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere bu terimin uygulama alan─▒n─▒ ekonomik etikle k─▒s─▒tlamak yani ekonomik ya┼čamda ge├žerli olan ahl├óki normlar─▒n tamam─▒n─▒ belirleme amac─▒yla kullanmak yerine, olabilecek en geni┼č anlamda ele al─▒yorum. Bu ahl├óki normlar benim ekonomik ya┼čam─▒n tinsel unsurlar─▒ dedi─čim ┼čeyin…

Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine / Wassily Kandinsky
─░nceleme / 5 Aral─▒k 2017

Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine’den… Bu ya┼čam neye hizmet etmektedir? Yetkin sanat├ž─▒n─▒n vermek istedi─či mesaj ne? Schumann, ÔÇť─░nsanlar─▒n karanl─▒k kalplerine ─▒┼č─▒k g├Ât├╝rmekÔÇŽ Sanat├ž─▒n─▒n g├Ârevi budur,ÔÇŁ der, Tolstoy ise ÔÇťSanat├ž─▒ her ┼čeyi resmedebilen ve boyayabilen ki┼čidir,ÔÇŁ demi┼čtir. Az ├Ânce bahsi ge├žen sergiyi g├Âz ├Ân├╝ne ald─▒─č─▒m─▒z takdirde, sanat├ž─▒n─▒n etkinli─čine dair bu iki tan─▒mdan ikincisini se├žmemiz gerekir. Farkl─▒ seviyede yetenek, h├╝ner ve gayretle, kabaca ya da nefis bir ┼čekilde resmedilmi┼č nesneler bir tuval ├╝zerinde bir araya toplan─▒r. Sanat─▒n g├Ârevi b├╝t├╝n├╝n armonisini kurmakt─▒r. Uzmanlar, (ip cambaz─▒n─▒ hayretle izler gibi) ÔÇťyetene─čeÔÇŁ hayran olur, (k─▒ymal─▒ b├Âre─čin tad─▒na bakar gibi) ÔÇťresmin vas─▒flar─▒n─▒nÔÇŁ tad─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒rlar. Oysa ruhlar a├ž gelir a├ž giderler. Bu baya─č─▒ s├╝r├╝, odalar─▒ gezinip resimlerin ÔÇťho┼čÔÇŁ ya da ÔÇťharikuladeÔÇŁ oldu─čunu s├Âyleyip durur. Konu┼čabilecek olanlar tek laf etmemi┼č, dinleyebilecek olanlar tek laf i┼čitmemi┼čtir. Sanat─▒n bu durumuna ÔÇťsanat i├žin sanatÔÇŁ ad─▒ verilir. Renklerin ya┼čam─▒n─▒n ve i├žsel anlam─▒n b├Âylesine ihmal edilmesine, sanatsal g├╝c├╝n bu ┼čekilde bo┼ča harcanmas─▒na ÔÇťsanat i├žin sanatÔÇŁ denir. Sanat├ž─▒ h├╝nerine, g├Ârme kudretine ve deneyimine kar┼č─▒l─▒k elle tutulur bir ├Âd├╝l aray─▒┼č─▒ i├žindedir. Kibrini ve h─▒rs─▒n─▒ tatmin etmek sanat├ž─▒n─▒n amac─▒ haline gelmi┼čtir. Sanat├ž─▒lar aras─▒nda i┼čbirli─či yerine iti┼čip kak─▒┼čma vard─▒r. A┼č─▒r─▒ rekabetten ve fazla ├╝retimden yak─▒n─▒l─▒r. Nefret, partizanl─▒k, kamplar, k─▒skan├žl─▒k ve entrika, bu ama├žs─▒z ve materyalist sanat─▒n do─čal…

Eski Metinlere G├Âre Budizm / Walter Ruben
─░nceleme / 3 Aral─▒k 2017

Eski Metinlere G├Âre Budizm Eski Metinlere G├Âre Budizm’den… Budac─▒lar─▒n ele┼čtirdi─či bu davran─▒┼č baz─▒ Brahman okullar─▒nda da g├Âr├╝lmekteydi. Brahman okullar─▒nda e─čitim g├Âren ├Â─črenciler ├Â─črenim d├Ânemi bitiminde hocalar─▒na hediye vermek, ba─č─▒┼čta bulun mak zorundayd─▒. Ayn─▒ zamanda bir ├Â─črenci ├Â─črenim hayat─▒ boyunca hocas─▒n─▒n i┼člerini de yapmak zorundayd─▒. Bu i┼čler tarlada ├žal─▒┼čmak, hayvanlara bakmak, yakacak odun getirmek gibi i┼člerdi. Olduk├ža zor ge├žen e─čitimin sonunda ├Â─črenciyle hocas─▒ e─čitimin bitti─čine dair dinsel bir t├Âren yaparlard─▒. Brahman okullar─▒ndaki ├Â─črencilerin hocaya kesinkes itaat etmesini ve ├žektikleri zorlu─ču anlatan a┼ča─č─▒daki hikaye Brahmanlar taraf─▒ndan anlat─▒lm─▒┼čt─▒. “Brahman hocalar─▒ndan birinin bir pirin├ž tadas─▒┬ávarm─▒┼č. Tarlay─▒┬ásulamak i├žin yap─▒lm─▒┼č┬ábentlerden birisinde bir delik a├ž─▒lm─▒┼č. Brahman bir ├Â─črencisini ├ža─č─▒r─▒p bu deli─či kapatmas─▒n─▒┬áistemi┼č. ├ľ─črenci deli─či kapatmak i├žin u─čra┼čm─▒┼č┬áancak ba┼čar─▒l─▒┬áolamam─▒┼č. Sonunda hocas─▒n─▒n ├Âfkesini ├╝zerine ├žekmemek ve hocas─▒n─▒n verdi─či emri yerine getirmek i├žin bedenini deli─če siper etmi┼č┬áve sonunda dayanamayarak ├Âlm├╝┼č.”12 Hint k├╝lt├╝r├╝nde ba─č─▒┼člamak veya hediye vermekten yaln─▒zca maddi ┼čeyler vermek kastedilmez. ─░nsan─▒n kendi bedenini hor g├Ârmesi, bedensel ve ruhsal ac─▒lara katlanmas─▒ da bir t├╝r ba─č─▒┼člama ve hediyedir. Hint yerli halklar─▒ndan olan Got- lar─▒n inanc─▒na g├Âre kendilerini s─▒k─▒nt─▒ya sokmalar─▒, kendilerine ├žile ├žektirmeleri veya kendilerini bu ya┼čama lay─▒k g├Ârmemeleri Tanr─▒ya yap─▒lm─▒┼č bir ba─č─▒┼čt─▒r. Gotlar─▒n bu davran─▒┼člar─▒n─▒n temelinde ├Âl├╝m korkusu yatmaktad─▒r. Gotlara g├Âre ├Âl├╝m diye bir ger├žek oldu─čuna ve bundan ka├ž─▒n─▒lamaya- ca─č─▒na g├Âre…

Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri / Amin Maalouf
─░nceleme / 21 Ekim 2017

Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri’nden… ─░bn el-KalanissiÔÇÖnin burada s├Âz├╝n├╝ etti─či sultan K─▒l─▒├žarslan, istilac─▒lar geldi─činde daha onyedi ya┼č─▒nda bile de─čildir. Onlar─▒n yakla┼čt─▒─č─▒n─▒ haber alan ilk M├╝sl├╝man y├Ânetici olan, g├Âzleri hafif ├žekik bu gen├ž T├╝rk sultan─▒, hem onlara ilk bozgunu tatt─▒ran, hem de korkun├ž Frenk ┼č├Âvalyelerine ilk yenilen ki┼či olacakt─▒r. K─▒l─▒├žarslan, daha 1096ÔÇÖn─▒n Temmuzunda, muazzam bir Frenk kalabal─▒─č─▒n─▒n Konstantinopolis yolunda oldu─čunu ├Â─črenmi┼č, hemen en k├Ât├╝ ┼čeyleri d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝r. Elbette bu adamlar─▒n as─▒l amac─▒n─▒ bilmemektedir, ama Do─čuÔÇÖya gelmeleri hi├ž de iyi ┼čeylerin habercisi de─čildir. Y├Ânetmekte oldu─ču sultanl─▒k, T├╝rklerin Rumlardan hen├╝z ele ge├žirdikleri bir ├╝lke olan k├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖn─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ne yay─▒lmaktad─▒r. Nitekim. K─▒l─▒├žarslanÔÇÖ─▒n babas─▒ S├╝leyman, y├╝zy─▒llarca sonra T├╝rkiye ad─▒n─▒ alacak olan bu topra─č─▒ ele ge├žiren ilk T├╝rk olmu┼čtur. Bu gen├ž M├╝sl├╝man devletin ba┼čkenti ─░znikÔÇÖte (Nikea), Bizans kiliseleri camilerden daha fazla say─▒dad─▒rlar. Kentin garnizonu T├╝rk s├╝varilerden meydana geliyorsa da, halk─▒n ├žo─čunlu─ču Rumdur ve K─▒l─▒├žarslan bu uyruklar─▒n─▒n ger├žek duygular─▒ konusunda hi├ž hayale kap─▒lmamaktad─▒r; onlara g├Âre o hep bir barbar ├žetesinin reisi olarak kalacakt─▒r. Kabul ettikleri yeg├óne h├╝k├╝mdar, ad─▒ b├╝t├╝n dualarda al├žak sesle tekrarlanan, Romal─▒lar─▒n imparatoru basileus (vasilevs) Aleksios KomnenosÔÇÖtur. Aleksios asl─▒nda daha ├žok Rumlar─▒n imparatorudur ve bu Rumlar, Roma imparatorlu─čunun miras├ž─▒lar─▒ olduklar─▒n─▒ iddia etmektedirler. Zaten Araplar da onlar─▒n bu niteli─čini kabul etmi┼člerdir ve –…

Milletlerin Zenginli─či / Adam Smith
─░nceleme / 19 Ekim 2017

Milletlerin Zenginli─či Milletlerin Zenginli─či’nden… Eme─čin ├╝retici g├╝├žlerindeki en b├╝y├╝k geli┼čmenin ve bir yerde, eme─čin y├Ânetiminde ya da kullan─▒lmas─▒nda g├Âsterilen ustal─▒─č─▒n, el yatk─▒nl─▒─č─▒n─▒n ve kavray─▒┼č─▒n ├žo─ču, anla┼č─▒lan, i┼čb├Âl├╝m├╝nden ileri gelmi┼čtir. ─░┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n, toplulu─čun genel ├žal─▒┼čmas─▒ ├╝zerindeki etkileri, belirli birka├ž sanayi mamul├╝ ├╝zerinde kendini nas─▒l g├Âsterdi─či g├Âzden ge├žirilirse, daha kolayl─▒kla anla┼č─▒labilir. ├çokluk i┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n ├Ânemli say─▒lamayacak kimi mamullerde en ileri d├╝zeyde oldu─ču san─▒lmaktad─▒r. Ger├žekte bunlarda, belki daha ├Ânemli sanayidekinden ileri g├Ât├╝r├╝lm├╝┼č de─čildir. ┼×u var ki, yaln─▒z az kimsenin ufak tefek gereksinmelerini kar┼č─▒layan k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mlarda┬á├žal─▒┼čt─▒r─▒lan i┼č├žilerin toplam─▒, ister istemez k├╝├ž├╝kt├╝r. ─░┼čin her ayr─▒ kolunda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lanlar, ├žo─ču kez ayn─▒ i┼čevinde bir araya getirilip hep birden g├Âzalt─▒nda bulundurulabilir. Bunun tersine, koca halk toplulu─čunun b├╝y├╝k ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaya d├Ân├╝k b├╝y├╝k yat─▒r─▒mlarda ise i┼čin her ayr─▒ kolu ├Âyle ├žok i┼č├ži ├žal─▒┼čt─▒r─▒r ki, bunlar─▒n hepsini ayn─▒ i┼čevinde bir araya toplamak elden gelmez. Bir bak─▒┼čta, i┼čin yaln─▒z bir tek kolunda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lanlardan fazlas─▒ pek g├Âr├╝lemez. ┼×u halde, bu sanayideki i┼č, daha ├Ânemsiz nitelikteki yat─▒r─▒mlara g├Âre daha ├žok par├žaya ayr─▒lm─▒┼č olabilir, ama buradaki b├Âl├╝n├╝┼č ├Âtekindeki kadar belli de─čildir; dolay─▒s─▒yla da, bunun pek daha az fark─▒na var─▒lm─▒┼čt─▒r. Onun i├žin, pek ufak olmakla birlikte i┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n ├žokluk g├Âze ├žarpt─▒─č─▒ bir yat─▒r─▒mdan, i─čnecilik zanaat─▒ndan bir ├Ârnek alal─▒m. ─░┼čb├Âl├╝m├╝ ile ayr─▒ bir zanaat haline gelen bu i┼č i├žin yeti┼čmemi┼č;…

Necronomicon / H.G.Ginger
─░nceleme / 23 Ekim 2018

Necronomicon Necronomicon’dan… Elizabeth d├Âneminin ├╝nl├╝ majisyeni, Doktor DeeÔÇÖnin bir n├╝shaya sahip oldu─ču ve bunu terc├╝me etti─či san─▒lmaktad─▒r. Mitosa g├Âre bu kitap inan─▒lmaz ┼čeyleri, insan ruhunun U├žurumuÔÇÖnda (Abyss) ve D─▒┼č Uzay─▒ÔÇÖnda (Outer Space); ikamet eden varl─▒klar─▒ ve canavarlar─▒ ├ža─č─▒r─▒p g├Âr├╝n├╝r duruma getirmenin form├╝llerinden olu┼čmaktayd─▒. Bu t├╝r kitaplar ger├žekte vard─▒r ve ger├žekten de varolmu┼čtur. ─░dris ┼×ah, Arap majisyen Abd├╝l-kadir taraf─▒ndan yaz─▒lan, ┼čimdiye kadar yaln─▒zca bir tek n├╝shas─▒n─▒n bulundu─ču G├╝c├╝n Kitab─▒ÔÇÖn─▒n (Book of Power) bir kopyas─▒n─▒ bulmak i├žin y├╝r├╝tt├╝─č├╝ ara┼čt─▒rmadan bahseder (Bkz. The Secret Lore of Magic-─░dris ┼×ah). BarrettÔÇÖin The MagusÔÇÖu gibi, Hz. S├╝leymanÔÇÖ─▒n Anahtarlar─▒ da (The Keys of Solomon), b├╝t├╝n bu ├žal─▒┼čmalar son on be┼č y─▒l ya da ona yak─▒n bir zaman i├žinde, nihayet tekrar bas─▒lana kadar, benzer bir ├╝ne sahipti. Y├╝zy─▒l─▒n ├╝nl├╝ ─░ngiliz ve Amerikan ok├╝lt locas─▒ Alt─▒n ┼×afakÔÇÖ─▒n, bir ba┼čka Arap taraf─▒ndan yaz─▒lan ÔÇśNegatif Varolu┼čun Pe├želeriÔÇÖ (Veils of Negative Existence) adl─▒ bir elyazmas─▒na sahip oldu─ču s├Âylenmektedir. Bunlar sihirbazlar─▒n kitaplar─▒yd─▒ ve ├žo─čunlukla, t├Ârensel majiye dair metinlerden olu┼čan kitaplar ve ansiklopediler anlam─▒na gelmiyorlard─▒. Bir ba┼čka deyi┼čle, sihirbaz ya da majisyenin, t─▒pk─▒ bir a┼č├ž─▒dan ÔÇśyumurtalar─▒n BenedictiÔÇÖnin ruhunu ├ža─č─▒rmadan ├Ânce yumurtalar─▒ ├ž─▒rpmay─▒ ├žok iyi bilmesininÔÇÖ beklenmesi gibi, karma┼č─▒k bir majik rit├╝eli yerine getirece─či elzem bir bilgi ve e─čitime sahip olmas─▒ umuluyordu. GrimoireÔÇÖlar ya da…

Rak─▒ Ansiklopedisi / Kolektif
─░nceleme / 20 Ekim 2018

Rak─▒ Ansiklopedisi Rak─▒ Ansiklopedisi’nden… Osmanl─▒ d├Âneminde ├╝st├╝ kapal─▒ olarak i├žki i├žerek e─členmek anlam─▒nda kullan─▒lan s├Âz; ─░stanbul’un Bizans’tan beri eksilmeyen, arada son derece ac─▒mas─▒z ├Ânlemlerle yasaklanmaya ├žal─▒┼č─▒lmas─▒na kar┼č─▒n ├Ânlenemedi─či gibi giderek daha zengin bir k├╝lt├╝re d├Ân├╝┼čen en yayg─▒n gece e─člencesi; i├žki ├ólemi. ├éb ├ólemi, su kenar─▒nda yap─▒lan piknik anlam─▒nda yorumlanabilece─či gibi, i├žkili e─člence anlam─▒n─▒ da vermekteydi. ├éb ├ólemleri ├žemenzarlarda, mesirelerde, konaklarda, havuz ba┼člar─▒nda ve en uygun ortam olarak da meyhanelerde sazl─▒ s├Âzl├╝ yap─▒l─▒yordu. Rical konak ve yal─▒lar─▒ndaki ├ób ├ólemleri, bir anlamda yar─▒ resmi havada ge├žer, gece boyunca konu┼čulanlar da daha ├žok edebiyat ve siyaset olurdu. Daha eskilerde ├ób ├ólemlerine bezm-i i┼čret (i├žkili toplant─▒), bezm-i ├ólem (e─členti toplant─▒s─▒) de denilirdi. Y├╝zy─▒llar boyunca Bo─čazi├ži’nin ve Hali├ž’in her t├╝rl├╝ e─členmeye elveri┼čli koylar─▒ ve yama├žlar─▒, kent ├ževresindeki dere boylar─▒, mesireler, su k─▒y─▒lar─▒, ├žay─▒rlar k├╝├ž├╝k topluluklar─▒n g├╝n├╝ birlik, ama daha ├žok mehtapl─▒ yaz gecelerinde i├žkili toplant─▒lar d├╝zenlemesine olanak veriyordu. Bununla birlikte, 19. y├╝zy─▒la gelinceye kadar, ┼čeriat a├ž─▒s─▒ndan sak─▒ncal─▒ oldu─ču i├žin ancak g├Âzlerden uzak olmak ko┼čuluyla yap─▒labiliyordu. Bu nedenle ├ób meclisleri meyhaneden ve konaklardan d─▒┼čar─▒ya pek fazla ta┼čm─▒yordu. Bunda, 18. y├╝zy─▒l boyunca Osmanl─▒ taht─▒na oturan padi┼čahlar─▒n i├žkiden uzak duru┼člar─▒n─▒n da etkisi vard─▒r. Ho┼čg├Âr├╝l├╝ bir padi┼čah olan III. Selim d├Âneminde ─░stanbul’a gelen ressam Melling, Bo─čazi├ži ve Hali├ž resimlerinin…

Masallar─▒n Psikanalizi / Ahmet Sar─▒, Cemile A. Ercan
─░nceleme / 20 A─čustos 2018

Masallar─▒n Psikanalizi Masallar─▒n Psikanalizi’nden… Frank Marshall’─▒n 1993 y─▒l─▒nda y├Ânetmenli─čini yapt─▒─č─▒ Alive (Ya┼čamak ─░├žin) filmi. Uruguayl─▒ bir rugby tak─▒m─▒n─▒n And Da─člar─▒ ├╝zerinde bir u├žak kazas─▒ sonucu ya┼čamda kalma m├╝cadelelerini anlatan trajik bir filmdir. 13 Ekim 1972 g├╝n├╝ ├Â─čleden sonra ger├žekle┼čen bu u├žak kazas─▒ s─▒ras─▒nda yolcular─▒n bir k─▒sm─▒ ya┼čam─▒n─▒ yitirir, ├žo─čunlu─ču da sa─č kal─▒rlar. Bir haftay─▒ a┼čk─▒n bir s├╝re u├ža─č─▒n enkaz─▒nda oturup birilerinin gelip hayatlar─▒n─▒ kurtarmalar─▒m beklerler. Beklemeleri bo┼čunad─▒r, yard─▒m bir t├╝rl├╝ gelmez. U├žak And Da─člar─▒na ├žarp─▒nca ikiye ayr─▒lm─▒┼č, yiyecek stoku da etrafa da─č─▒lm─▒┼č ve kullan─▒lamaz hale gelmi┼čtir. Sa─člam bir radyodan, bu dondurucu so─čukta kazazedelerin hayatta kalma ihtimallerinin hi├ž olmad─▒─č─▒ ├╝zerine bir duyum al─▒rlar. B├Âylece kurtarma ekiplerinin gelip onlar─▒ And Da─člar─▒nda kendilerini bulaca─č─▒na dair ├╝mitleri de sonu├žsuz kalm─▒┼čt─▒r. Yemek stoklan olmad─▒─č─▒ndan ve felaket de bast─▒rd─▒─č─▒ndan bu kazada sa─č kalanlar a├žl─▒ktan ├Âlmektense. Birbirlerini yeme hususunda kendi aralar─▒nda bir s├Âzl├╝ anla┼čma sa─člarlar. S─▒f─▒r─▒n alt─▒nda seyreden zemheri so─ču─čunda, on hafta boyunca, hayatta kalmak i├žin art─▒k ├Âl├╝ arkada┼člar─▒n─▒n etini yemekten ba┼čka ├žareleri kalmaz. Ya┼čamak i├žin ├Âl├╝ arkada┼člar─▒n─▒n bedenlerinden bir par├žay─▒ yeme s├Âz konusu oldu─čunda kendi aralar─▒nda tart─▒┼č─▒rlar ve bunu uygulamaya sokarlar. Ancak bu ┼čekilde hayatta kalabilirler. A├žl─▒ktan ├Âlmemek ve hayatta kalmak i├žin arkada┼člar─▒n─▒n bedeninden bir par├ža kopar─▒p yeme durumu sadece filmde rol sahibi olan ki┼čilerin tart─▒┼čt─▒─č─▒…

Kavgam / Adolf Hitler
─░nceleme / 11 A─čustos 2018

Kavgam Kavgam’dan… Tanr─▒ya ┼č├╝k├╝rler olsun Alman demokrasisinin do─čru manas─▒ buradad─▒r. Bu demokrasi rastgele bir ki┼činin, ahlaktan yoksun, zeka noksan─▒ bir adam─▒n idare mevkiine ├ž─▒kmas─▒n─▒ reddeder. B├Âylece, ilerde ger├žekle┼čmesi gereken sorumluluk korkusu, ehliyetsiz, adi ve zayii ┼čah─▒slar─▒ saf d─▒┼č─▒ b─▒rak─▒r. E─čer b├Âyle bir kimse iktidar sandalyesine oturmaya te┼čebb├╝s ederse, onun maskesini indirmeli, surat─▒na ba─č─▒rarak; “geri ├žekil, fek aya─č─▒n─▒, basamaklar─▒ kirletiyorsun” demeli. ├ç├╝nk├╝ tarihin Pantheon’una yaln─▒z kahramanlar girer, entrikac─▒lar de─čil. Bu sonuca Viyana’da Meclis ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ iki y─▒l takip ettikten sonra ula┼čt─▒m. Bundan sonra da bir daha oraya ad─▒m─▒m─▒ atmad─▒m, parlamento rejimi ihtiyar Habsbourg Devleti’nin zay─▒flamas─▒n─▒n ba┼čl─▒ca sebeplerinden birini te┼čkil etti ve bu ├ž├Âk├╝┼č son y─▒llarda gitgide g├Âze ├žarpar bir duruma geldi. Parlamento rejiminin gereklili─či ile Alman unsurunun ├╝st├╝nl├╝─č├╝ zaafa u─črat─▒lma hatas─▒na d├╝┼č├╝l├╝yordu. Avusturya Parlamentosu’ndaki Alman unsurunun aleyhine olan faaliyet imparatorlu─ča da zarar veriyordu. ├ç├╝nk├╝ 1900 y─▒lma do─čru ─▒ Honar┼činin birli─či sa─člama kuvveti, vilayetlerin birlikten ayr─▒lma iklimlerini sonu├žsuz b─▒rakmaya yetmiyordu. Devletin h├╝k├╝mdarl─▒─č─▒n─▒ s├╝rd├╝rmek i├žin ba┼čvurdu─ču vas─▒talar basitle┼čiyor ve bu durum millet├že k├Ât├╝leniyordu. Sadece Macaristan’da de─čil, di─čer ├že┼čitli Slav vilayetlerinde de m├╝┼čterek monar┼či ek az benimseniyordu ve bu idarenin zay─▒fl─▒─č─▒ndan hi├žbir utanma hissi duyulmuyordu. Hatta ├ž├Âk├╝┼č├╝n i┼čaretlerinden ├Âzel bir keyif buldu─ču g├Âr├╝l├╝yordu. Monar┼činin eski sa─čl─▒kl─▒ durumuna kavu┼čmas─▒ndan ├žok, ├Âlmesinden bir ┼čeyler ├╝mit ediliyordu. Parlamentoda…

─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce / Adem I┼č─▒k
─░nceleme / 9 A─čustos 2018

─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce ─░lgin├ž Y├Ânleriyle Eski ├ça─č Milattan ├ľnce’den… Ge├žmi┼č insan tiplerine ait olarak ortaya konan ifadeler ger├že─či yans─▒tmaktan uzakt─▒r. 17. y├╝zy─▒ldan beri bu konuda yap─▒lan ara┼čt─▒rma ve incelemeler reel sonu├žlar ortaya koyamam─▒┼čt─▒r. Bulundu─ču s├Âylenen insan ├Ârnekleri insan de─čil, asl─▒nda nesli t├╝kenmi┼č maymun ve benzeri hayvan cinslerine ait kal─▒nt─▒lard─▒r. Bu konuda yaz─▒lan kitap veya makalelere dikkat edilirse bu durum zaten ifadeler aras─▒ndan a├ž─▒k├ža se├žilmektedir. Halen g├╝n├╝m├╝zde de maymun ve benzeri hayvan cinslerinin de─či┼čik y├╝zlerce cinsi var olup ge├žmi┼č d├Ânemlerde bunlar─▒n y├╝zlerce cinsi de yok olmu┼čtur. Dinozorlar ve di─čer y├╝zlerce t├╝r de nesli t├╝kenen canl─▒lardand─▒r. Pandalar, kelaynaklar, Meksika yunuslar─▒, kutup ay─▒lar─▒ vs. nesilleri t├╝kenme tehlikesi ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya olan hayvanlar aras─▒nda bulunmaktad─▒r. Halen ya┼čayan onlarca t├╝r canl─▒ nesli de yok olma tehlikesi alt─▒ndad─▒r. Tip olarak insana benzer g├Âr├╝n├╝me sahip olan maymunlara ait nesli t├╝kenmi┼č, hatta t├╝kenmemi┼č cinsler, insan evriminde bir a┼čama olarak g├Âsterilmekte ve insan sanki bunlardan t├╝remi┼č gibi takdim edilmektedir. Bunu milyonlarca y─▒l ├Âncesine dayand─▒rmak olaya ger├žek s├╝s├╝ vermek i├žindir. Bu canl─▒ kal─▒nt─▒lar─▒ zaten ÔÇťinsanÔÇŁ olarak de─čil de ÔÇťinsans─▒ÔÇŁ olarak nitelenmekte ve ger├žek insan olan Homo SapiensÔÇÖin Holosen ├ça─čÔÇÖda ya┼čad─▒─č─▒ ifade edilerek ger├žek insanl─▒k tarihinin de bununla ba┼člad─▒─č─▒ savunulmaktad─▒r. Daha ├Âncekiler ise ÔÇťinsanaÔÇŁ giden evrim (!) yolunda…

Tutkular ve Çıkarlar / Albert O. Hirschman
─░nceleme / 6 A─čustos 2018

Tutkular ve ├ç─▒karlar Tutkular ve ├ç─▒karlar’dan… ├ťnl├╝ eserinin ba┼člar─▒nda Max Weber ┼ču soruyu sorar: ÔÇťAhlaki anlamda ÔÇśen iyi ihtimalle g├Âz yumulanÔÇÖ bir u─čra┼č. Nas─▒l oldu da Benjamin FranklinÔÇÖin ÔÇśilahi d├╝rt├╝ÔÇÖ* diye tan─▒mlad─▒─č─▒ ┼čeye d├Ân├╝┼čt├╝?ÔÇŁ ┼×├Âyle de sorabiliriz: Ticaret, bankac─▒l─▒k ve buna benzer para kazanmaya y├Ânelik u─čra┼člar; y├╝zy─▒llarca doymak bilmezlik, para-g├Âzl├╝k ve a├žg├Âzl├╝l├╝kle ili┼čkilendirilerek; a┼ča─č─▒land─▒ktan ve lanetlendikten sonra nas─▒l oldu da modern ├ža─č─▒n bir noktas─▒nda namuslu i┼čler durumuna geldiler? WeberÔÇÖin eserleri ├╝zerine yaz─▒lm─▒┼č ├žok say─▒da ele┼čtiride Protestan Ahlak─▒ adl─▒ yaz─▒s─▒n─▒n bu kalk─▒┼č noktas─▒ bile hatal─▒ bulunmu┼čtur. Bu ele┼čtirilerde, daha on d├Ârd├╝nc├╝ ve on be┼činci y├╝zy─▒lda bile ÔÇťkapitalizmin ruhununÔÇŁ t├╝ccarlar aras─▒nda var oldu─ču; ├╝stelik Skolastiklerin yaz─▒lar─▒nda da s├Âz konusu meslek ve u─čra┼člara olumlu yakla┼č─▒ld─▒─č─▒ sav─▒ ortaya at─▒lm─▒┼čt─▒r. T├╝m bu ele┼čtirilere ra─čmen WeberÔÇÖin sorusu k─▒yaslamaya dayal─▒ olarak ele al─▒nd─▒─č─▒nda ger├žekten anlam kazan─▒r. Ticaret ve benzeri parasal kazanca y├Ânelik u─čra┼člara iyi bir g├Âzle bak─▒ld─▒─č─▒ iddia edilse de, ├Âzellikle ┼čan pe┼činde ko┼čmaya g├Âre orta├ža─č de─čerleri aras─▒nda daha alt s─▒ralarda yer ald─▒klar─▒ tart─▒┼č─▒lmaz. Ben de bu ├žizgide, ÔÇťkapitalizmin ruhununÔÇŁ ortaya ├ž─▒k─▒┼č bi├žimine ili┼čkin hayret duygular─▒n─▒ canland─▒rmaya orta├ža─č ve R├ÂnesansÔÇÖtaki ┼čan (glory) kavram─▒na k─▒saca de─činerek ba┼člamak istiyorum. Orta├ža─č felsefesinin ana hatlar─▒ H─▒ristiyanl─▒k d├Âneminin ba┼člar─▒nda Aziz Augustinus taraf─▒ndan ortaya konmu┼čtu. Buna g├Âre, cennetten kovulmu┼č insan─▒n ├╝├ž temel g├╝nah─▒…

Do─ču Bilgeli─či / A.K.Coomaraswamy, R.Guenon, S.Dasgupta
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Do─ču Bilgeli─či Do─ču Bilgeli─či’nden… Bu konu┼čman─▒n konusu olarak do─ču metafizi─čini se├žtim. Belki kay─▒tlay─▒p s─▒n─▒rlamaks─▒z─▒n sadece metafizik demek daha do─čru olurdu. ├ç├╝nk├╝ o asl─▒nda ├Âz├╝ itibariyle her t├╝rl├╝ suretin ve m├╝mk├╝n her ┼čeyin ├╝st├╝nde ve ├Âtesinde oldu─čundan ne do─čuya ne bat─▒ya ├Âzg├╝d├╝r, fakat evrenseldir. Onun b├╝r├╝nd├╝─č├╝ d─▒┼č ┼čekiller ancak anlat─▒labilir olan─▒ anlatmak i├žin a├ž─▒klama gere─činin do─čurdu─ču zorunluluklara hizmet eder. Bu ┼čekiller do─čuya veya bat─▒ya ait olabilir; fakat farkl─▒l─▒k g├Âr├╝n├╝m├╝ alt─▒nda her zaman en az─▒ndan hakiki metafizi─čin varoldu─ču her yerde bir birlik temeli mevcuttur; bunun sebebi gayet basittir: hakikat tektir. E─čer bu b├Âyleyse do─ču metafizi─čini ├Âzel olarak ele alman─▒n gere─či nedir? Sebep ┼ču ki bat─▒ d├╝nyas─▒n─▒n mevcut zihn├«/ fikr├« durumu i├žinde metafizik unutulmu┼č, genellikle g├Âz ard─▒ edilmi┼č ve hatta neredeyse b├╝t├╝n├╝yle kaybolmu┼č bir ┼čeydir, oysa do─čuda metafizik h├ól├ó fiili bilginin{33} konusu olmay─▒ s├╝rd├╝rmektedir. Dolay─▒s─▒yla metafizi─čin ger├žek anlam─▒ ke┼čfedilmek isteniyorsa e─čer do─čuya bak─▒lmal─▒d─▒r; hatta bir├žok bak─▒mdan do─čuya bug├╝n oldu─čundan ├žok daha yak─▒n olan bat─▒da eskiden mevcut olan metafizik geleneklerin baz─▒s─▒ yeniden ele ge├žirilmek isteniyorsa bu her ┼čeyden evvel do─ču ├Â─čretilerinin yard─▒m─▒yla ve onlarla yap─▒lacak mukayese sayesinde ba┼čar─▒labilecektir; ├ž├╝nk├╝ bunlar metafizik sahas─▒nda h├ól├ó do─črudan incelenebilecek yeg├óne ├Â─čretilerdir. Bununla beraber bizzat do─čulular onlar─▒ nas─▒l inceliyorsa bu ├Â─čretilerin de ├Âyle incelenmesi gerekti─či gayet a├ž─▒kt─▒r ve az…

G├╝ndelik Ya┼čamda Zen / Adelheid Meutes, Judith Bossert
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

G├╝ndelik Ya┼čamda Zen G├╝ndelik Ya┼čamda Zen’den… A├ž─▒khavada y├╝r├╝y├╝┼č meditasyonu yapman─▒n, dik durmaya ├žal─▒┼čmak ve kollar─▒n─▒z─▒ iki yana “savurmamakÔÇŁ d─▒┼č─▒nda belirli kurallar─▒ yoktur. Enerjinizi bedeninizde tutmak i├žin ellerinizi s─▒rt─▒n─▒zda birle┼čtirebilir ya da cebinize sokabilirsiniz. S├Âzleriniz, otururken oldu─ču gibi yar─▒ a├ž─▒k ve yakla┼č─▒k iki metre ├Ân├╝n├╝ze ├ževrilidir. G├Âr├╝┼č├╝n├╝z bu ┼čekilde t├Âkezlemeyece─činiz yine de dikkatinizin s├╝rekli da─č─▒lmayaca─č─▒ ┼čekilde s─▒n─▒rlan─▒r. Ritmini de─či┼čtirmeksizin nefesinizi g├Âzlemlemekle i┼če ba┼člay─▒n. Sonra bir nefes al─▒p verme boyunca ad─▒mlar─▒n─▒z─▒ say─▒n. S├Âzgelimi nefes verirken 4, al─▒rken 3 ad─▒m at─▒yorsunuzdur. Ritm ne olursa olsun, her┼čey yolundad─▒r. Burada tek s├Âzkonusu olan, kendi ritminizin bilincinde olman─▒zd─▒r. Her ad─▒m─▒n─▒zda ayaklar─▒n─▒z─▒n dibinden lot├╝s ├ži├žeklerinin a├žmas─▒ gerekmez, bizim buralarda her ad─▒m─▒m─▒zda papatya a├žmas─▒ da yeterlidir.. Arada bir duru┼čunuza dikkat edin. Dik mi duruyorsunuz? Ba┼č─▒n─▒z─▒ dik, e─čik ya da e─čri mi tutuyorsunuz? Kendinizi dik durmaya zorlayamazs─▒n─▒z. O anki duru┼čun bilincine varmak en ├Ânemlisidir. Bedeninize yerle┼čmi┼č d├╝┼č├╝nce, kan─▒, beklentiler ya da d├╝┼čk─▒r─▒kl─▒klann─▒ ancak bu ┼čekilde ve zaman i├žinde ├ž├Âzebilirsiniz. ├çocukken sahip oldu─čunuz do─čal duru┼ču yava┼č├ža yeniden bulacaks─▒n─▒z. O zaman da a─č─▒rl─▒k merkeziniz karn─▒n─▒zda olacak ve serbest├že nefes alabileceksiniz. Belki de nefes ritminiz kendili─činden de─či┼čecek. Ama olan, her ne ise iyidir! Grup Halinde Y├╝r├╝y├╝┼č Meditasyonu E─čer bir Zen tap─▒na─č─▒ ya da merkezinde y├╝r├╝y├╝┼č meditasyonu (kinhin) yapacak olursak belli kurallara ve…

Varl─▒k Vergisi Ger├že─či / A.Ba┼čer Kafao─člu
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Varl─▒k Vergisi Ger├že─či Varl─▒k Vergisi Ger├že─či’nden… Denizalt─▒lar ve Alman sanayiinin ├╝retti─či m─▒knat─▒sl─▒ may─▒nlar ─░ngiliz ticaret ve sava┼č filolar─▒na b├╝y├╝k zararlar veriyor, ─░ngiltere’yi bunalt─▒yordu. ─░kinci D├╝nya Sava┼č─▒’n─▒n en ├Ânemli y├Âneticilerinden Winston Churchill gece g├╝nd├╝z denizlerde s├╝ren bu sava┼ča “Atlantik Meydan Sava┼č─▒” ad─▒n─▒ vermi┼čti. Fransa’n─▒n sava┼čta d├╝┼čmesi ve ─░talya’n─▒n sava┼ča girmesiyle yeni ├╝sler elde eden Alman Denizalt─▒lar─▒, Akdeniz’de de ula┼č─▒m─▒ tehdide ba┼člad─▒lar. ├ľyle ki, hele Kuzey Afrika Sava┼č─▒ ilerledik├že Akdeniz yolu T├╝rkiye i├žin kapan─▒nca, ├╝lkenin Orta ve Do─ču Avrupa d─▒┼č─▒nda d├╝nyayla ilgisi b├╝y├╝k ├Âl├ž├╝de kesildi. Hele 1941 y─▒l─▒nda Almanlar, Yunanistan ve on iki adaya yerle┼čip Ege Denizi’ni may─▒nlay─▒nca, ─░stanbul ve ─░zmir limanlar─▒ d─▒┼č ticarete fiilen kapand─▒. Sava┼č Tehlikesinin Yakla┼čmas─▒ Fransa sava┼čtan d├╝┼č├╝nce ─░ngiltere, Almanya ile sava┼čta yaln─▒z kalm─▒┼čt─▒. ├ťnl├╝ Alman ┼×ans├Âlyesi Bismarck’─▒n deyimiyle bu “at─▒n balina ile sava┼č─▒yd─▒”. Birbirini sava┼č d─▒┼č─▒ etmeleri zordu. 1800’l├╝ y─▒llarda ─░ngiltere’yle sava┼čan Bonapart “B├╝y├╝k Ordu” dedi─či o g├╝nlerin en g├╝├žl├╝ sava┼č g├╝c├╝n├╝. Fransa’dan ─░ngiltere’ye en yak─▒n oldu─ču k─▒y─▒larda aylarca bekletmi┼č, ─░ngiltere’ye bu orduyu atlatacak bir ┼čans─▒ aram─▒┼č, bulamam─▒┼čt─▒. Ancak Hitler’in elinde Bonapart’─▒n elin.de bulunmayan bir g├╝├ž vard─▒: Luftwaffe… Alman Hava Kuvvetleri… Bu g├╝├ž kara sava┼člar─▒nda, Fransa ve Polonya’da ├žok etkili ol.mu┼čtu. Hitler, ─░ngiltere’nin sava┼č g├╝c├╝n├╝ son derece a─č─▒r bombard─▒manlarla tahrip etme te┼čebb├╝s├╝ne girdi. Ayr─▒ca geceli g├╝nd├╝zl├╝ bombard─▒manlarla…

Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi / A.Ekrem ├ťnl├╝
─░nceleme / 25 Temmuz 2018

Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi Kabala Yahudi Kadim Mistik ├ľ─čretisi’nden… 1492 Y─▒l─▒nda ─░spanya Kral─▒ FerdinandÔÇÖ─▒n Yahudileri ─░spanyadan kovma emri ├╝zerine, Yahudiler bir kez daha geleneksel kaderleri olan s├╝rg├╝n ve g├Â├ž ile kar┼č─▒ kar┼č─▒ya kalm─▒┼člard─▒. Bu durum kutsal metinlerdeki kehanetleri yeniden g├╝ndeme getirdi. D├╝nyan─▒n sonunun yakla┼čt─▒─č─▒, kurtar─▒c─▒ MesihÔÇÖin gelece─či ├╝zerine s├Âylentiler ile ├žalkalanan endi┼čeli, tedirgin ve s─▒k─▒nt─▒l─▒ m├ónev├« ortam, KabalaÔÇÖn─▒n yeniden ve etkili bi├žimde g├╝ndeme gelmesine yol a├žt─▒. ─░┼čte bu d├Ânemde Kabala merkezi durumunda olan SafedÔÇÖde en b├╝y├╝k Kabala bilgesi Isaac ben Solomon LuriaÔÇÖn─▒n okulu ve ├Â─čretisi t├╝m d├╝nyan─▒n ilgi oda─č─▒ oldu. ─░saac ben Solomon LuriaÔÇÖn─▒n ya┼čam─▒ hakk─▒ndaki bilgileri, ├Âl├╝m├╝nden sonra yaz─▒lan ve yazar─▒ bilinmeyen ÔÇťAriÔÇÖnin Ya┼čam─▒ÔÇŁ (Toledot ha-Ari) adl─▒ biyografik kitaptan ├Â─čreniyoruz. 1534 y─▒l─▒nda Kud├╝sÔÇÖde d├╝nyaya gelen Isaac ben Solomon Luria, daha sonra ailesi ile birlikte M─▒s─▒rÔÇÖa g├Â├ž etmi┼č, orada Yahudi rabbilerden k├Âkl├╝ bir dinsel e─čitim alm─▒┼čt─▒r. Ya┼č─▒ ilerledik├že Yahudi hukuku konusunda derinle┼čen LuriaÔÇÖn─▒n bu ├žal─▒┼čmalar─▒ s─▒ras─▒nda, Yahudi mistisizmi ├žok ilgisini ├žekmi┼č ve bundan sonra t├╝m ya┼čam─▒n─▒ Kabala ve Zohar ├žal─▒┼čmalar─▒na adam─▒┼čt─▒r. Luria, ├žal─▒┼čmalar─▒n─▒ yaz─▒ya d├Âkmeye ├Ânce ZoharÔÇÖ─▒n ÔÇťGizlilik Kitab─▒ÔÇŁÔÇÖna (Sifra di-tzeniÔÇÖuta) bir yorum yazarak ba┼člam─▒┼čt─▒r. Luria, 1570 y─▒l─▒nda, ├žal─▒┼čmalar─▒ndan etkilendi─či ya┼čayan en b├╝y├╝k kabalac─▒ olan CordoveroÔÇÖnun okuluna kat─▒lmak ├╝zere Kabala merkezi SafedÔÇÖe gelir. Burada CordoveroÔÇÖnun ├Â─črencisi olan Luria, eski…

Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi / Bill Bryson
─░nceleme , Tarih / 26 Haziran 2018

Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi Hemen Her ┼×eyin K─▒sa Tarihi’nden… G├╝ne┼č Sistemine Ho┼č Geldiniz Uzayda bizden ba┼čka “d├╝┼č├╝nen” varl─▒klar─▒n bulundu─ču ihtimali de istatistiksel a├ž─▒dan gayet y├╝ksek. SamanyoluÔÇÖnda ka├ž y─▒ld─▒z oldu─čunu kimse bilmez: Tahminler 100 milyar civar─▒yla 400 milyar aras─▒nda de─či┼čir. ├ťstelik Samanyolu 140 milyar k├╝sur galaksiden yaln─▒zca bir tanesidir ki bu galaksilerden pek ├žo─ču bizimkinden b├╝y├╝kt├╝r. ÔÇŽ Ama en ─▒l─▒ml─▒ girdilerle dahi her zaman, s─▒rf Samanyolu’ndaki ileri uygarl─▒k say─▒s─▒ bile milyonlar─▒ bulur. Ne yaz─▒k ki, uzay muazzam b├╝y├╝kl├╝kte oldu─čundan, bu uygarl─▒klardan herhangi ikisi aras─▒ndaki mesafenin en az iki y├╝z ─▒┼č─▒k y─▒l─▒ oldu─ču san─▒lmakta: ─░lk duyu┼čta alg─▒lad─▒─č─▒m─▒zdan ├žok daha b├╝y├╝k bir mesafedir bu. Demek oluyor ki, bu varl─▒klar bizim burada oldu─čumuzu biliyor olsalar ve farz─▒ mahal bizi teleskoplar─▒yla g├Ârebilseler dahi, Yerk├╝re’den iki y├╝z y─▒l ├Ânce ayr─▒lm─▒┼č olan ─▒┼č─▒─č─▒ seyretmekteler. Yani sizi ve beni g├Ârm├╝yorlar. Dolay─▒s─▒yla, ger├žekte yaln─▒z de─čilsek bile, pratikte yaln─▒z─▒z. Rahip EvansÔÇÖ─▒n Evreni Kutup y─▒ld─▒z─▒, ge├žti─čimiz Ocak ay─▒nda ya da 1854’te ya da on d├Ârd├╝nc├╝ y├╝z y─▒l─▒n erken d├Ânemlerinden itibaren herhangi bir tarihte s├Ânm├╝┼č olabilir, ama ├Âl├╝m haberi bize hen├╝z ula┼čmam─▒┼čt─▒r. Kesin olarak s├Âyleyebilece─čimiz tek ┼čey, 680 y─▒l ├Ânce bug├╝n hala yanmakta oldu─čudur. Rahip EvansÔÇÖ─▒n teleskopuyla buldu─ču ┼čeylerÔÇŽ Bunun nas─▒l bir zafer oldu─čunu anlamak i├žin, standart bir yemek masas─▒n─▒n siyah…

Ya┼čam Sanat─▒ / Zygmunt Bauman
─░nceleme / 25 Aral─▒k 2017

Ya┼čam Sanat─▒ Ya┼čam Sanat─▒’ndan… Ba┼čl─▒ktaki soru bir├žok okuru ┼ča┼č─▒rtacakt─▒r. Sorudan beklenen de ┼ča┼č─▒rtmas─▒d─▒r zaten ÔÇôduraksat─▒p d├╝┼č├╝nmeyi te┼čvik etmesidir. Ne i├žin duraksatacakt─▒r peki? ├ço─ču zaman kafam─▒z─▒ me┼čgul eden mutluluk aray─▒┼č─▒m─▒z ┬şÔłĺbir├žok okurun muhtemelen kabul edece─či gibiÔłĺ ya┼čam─▒m─▒z─▒n b├╝y├╝k bir k─▒sm─▒n─▒ me┼čgul eder ve durmak ┼č├Âyle dursun … en az─▒ndan (ak─▒p giden, her zaman ak─▒p giden) bir an i├žin bile h─▒z kesmez ve kesmeyecektir de. Peki bu soru neden ┼ča┼č─▒rt─▒r? ├ç├╝nk├╝ ÔÇťmutlulu─čun nesi k├Ât├╝ÔÇŁ diye sormak buzun nesinin s─▒cak oldu─čunu ya da g├╝l├╝n nesinin le┼č gibi koktu─čunu sormak gibidir. Buzun s─▒cakla ve g├╝l├╝n le┼č gibi bir kokuyla ba─čda┼čmamas─▒ gibi, bu t├╝r sorular da tasavvur edilemez bir birlikte olma halinin m├╝mk├╝n oldu─čunu varsayar (s─▒cakl─▒─č─▒n oldu─ču yerde buz olamaz). Ger├žekten de mutluluk nas─▒l k├Ât├╝ olabilir? ÔÇťMutlulukÔÇŁ yanl─▒┼č─▒n bulunmay─▒┼č─▒n─▒n e┼čanlaml─▒s─▒ de─čil midir? Yanl─▒┼č─▒n mevcudiyetinin imk├óns─▒zl─▒─č─▒n─▒n ta kendisi de─čil midir? Her t├╝rl├╝ yanl─▒┼č─▒n imk├óns─▒zl─▒─č─▒ de─čil midir? Gene de bu soru, Michael RustinÔÇÖin1 sordu─ču, nitekim daha ├Ânce de kayg─▒l─▒ epeyce insan taraf─▒ndan sorulmu┼č ve muhtemelen gelecekte de sorulacak olan bir sorudur. Rustin bunun nedenini ┼č├Âyle a├ž─▒klar: Mutlulu─čun ard─▒ndan ko┼čan milyonlarca erkek ve kad─▒n─▒n devindirdi─či bizimkisi gibi toplumlar daha da zenginle┼čiyorlar, ancak daha mutlu olup olmad─▒klar─▒ hi├ž de kesin de─čil. Anla┼č─▒lan, insan─▒n mutluluk aray─▒┼č─▒ pek├ól├ó kendi kendini baltalaman─▒n…

Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek / Zygmunt Bauman
─░nceleme / 24 Aral─▒k 2017

Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek Sosyolojik D├╝┼č├╝nmek’ten… Ayn─▒ zamanda hem ├Âzg├╝r olmak hem de ├Âzg├╝r olmamak deneyimlerimizin belki de en ortak, muhtemelen en ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ ├Âzelli─čidir. Bu hi├ž ku┼čkusuz sosyolojinin ├ž├Âzmeye ├žal─▒┼čt─▒─č─▒ insanl─▒k durumunun en karma┼č─▒k muammalar─▒ndan biridir. Ger├žekten de, sosyoloji tarihindeki ├žok ┼čey bu muammay─▒ ├ž├Âzmek i├žin giri┼čilmi┼č sonu gelmez bir ├žaba olarak a├ž─▒klanabilir. Ben ├Âzg├╝r├╝m, yani ben se├žebilir ve kendi tercihlerimi yapabilirim. Bu kitab─▒ okumay─▒ s├╝rd├╝rebilir ya da okumay─▒ b─▒rak─▒p kendime bir fincan kahve yapabilirim. Ya da hepsini unutup bir y├╝r├╝y├╝┼če ├ž─▒kabilirim. Dahas─▒, b├╝t├╝n o sosyoloji ├žal─▒┼čmas─▒ ve akademik kariyer elde etme projelerini bir kenara b─▒rak─▒p kendime bir i┼č aramaya giri┼čebilirim. ├ç├╝nk├╝ ben b├╝t├╝n bunlar─▒ yapabilirim; bu kitab─▒ okumay─▒ s├╝rd├╝rmek ve ba┼člang─▒├žtaki sosyoloji ├žal─▒┼čmas─▒ yapma ve e─čitimini g├Ârme niyetimde ─▒srar etmek ku┼čkusuz benim se├žimlerimin sonu├žlar─▒d─▒r. Onlar mevcut alternatifler i├žinden benim se├žti─čim eylem bi├žimleridir. Kararlar verebilmek ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝n kan─▒t─▒d─▒r. Asl─▒nda ├Âzg├╝rl├╝k, karar verme ve se├žme yeti┼čidir. Ben se├žimlerim hakk─▒nda d├╝┼č├╝nmeye fazla zaman harcamasam ve kararlar─▒m─▒ alternatif eylem bi├žimlerini yeterince incelemeden versem bile, zaman┬ázaman┬ába┼čkalar─▒ bana ├Âzg├╝rl├╝─č├╝m├╝ hat─▒rlat─▒r. Denir ki, “Bu senin karar─▒nd─▒r, sonu├žlar─▒ndan da ba┼čkas─▒ de─čil sen sorumlusun” ya da “Kimse seni bunu yapmaya zorlamad─▒, su├žlanacak biri varsa o da sensin”. E─čer ba┼čka insanlar─▒n izin vermedi─či ya da normal olarak yapmaktan ka├ž─▒nd─▒─č─▒ bir ┼čey yaparsam…

Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda / Y─▒lmaz ├ľzdil
─░nceleme / 18 Aral─▒k 2017

Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda Beraber Y├╝r├╝d├╝k Biz Bu Y─▒llarda’dan… 3 Kas─▒m 2002. Sand─▒klar a├ž─▒ld─▒. Ampul ├ž─▒kt─▒. AKP iktidar─▒ ba┼člam─▒┼čt─▒. Muhalefette CHP vard─▒. Teee 1946ÔÇÖdan sonra ilk defa mecliste sadece iki parti temsil ediliyordu, gerisi y├╝zde 10 baraj─▒n─▒n alt─▒nda kalm─▒┼čt─▒. Recep Tayyip Erdo─čan se├žime kat─▒lamam─▒┼čt─▒. ÔÇťHalk─▒ ─▒rk, din, dil fark─▒ g├Âzeterek, kin ve d├╝┼čmanl─▒─ča tahrik etmekÔÇŁ su├žundan h├╝k├╝m giymi┼čti; siyasi yasakl─▒yd─▒. Abdullah G├╝l Ba┼čbakan oldu. G├╝ya biri yasakl─▒, biri Ba┼čbakanÔÇÖd─▒ amaÔÇŽ Davul kimin omzunda tokmak kimin elinde, belliydi. ─░lk resmi davet Beyaz SarayÔÇÖdan gelmi┼č, Ba┼čbakan G├╝l de─čil, hen├╝z milletvekili bile olmayan Erdo─čan ├ža─č─▒r─▒lm─▒┼čt─▒. O g├╝nlerde AKPÔÇÖliler dahil, herkes ÔÇťAKPÔÇŁ derken, gazetelerimize man┼čet olan davet mektubunda ÔÇťAKPÔÇŁ yerine ÔÇťAk PartiÔÇŁ yaz─▒yordu. Kimse fark─▒nda de─čildi. AKPÔÇÖye Ak diyen ilk ki┼či, ABD Ba┼čkan─▒ÔÇÖyd─▒. Reuters ajans─▒, bu ziyareti ┼ču c├╝mlelerle haber yapt─▒: ÔÇťGe├žen sene WashingtonÔÇÖda konu┼čacak adam bulamayan Tayyip Erdo─čan, film y─▒ld─▒zlar─▒ gibi limuzinlerle kar┼č─▒land─▒.ÔÇŁ Eee, bu i┼čler b├Âyleydi. Moda AKPÔÇÖydi. ÔÇŽ┬╗ ─░lk tesett├╝r defilesini, Y─▒ld─▒r─▒m Mayruk yapt─▒. ─░┼č d├╝nyas─▒ ÔÇťtek parti iktidar─▒ÔÇŁndan pek mutluydu. Sak─▒p Sabanc─▒ ÔÇť─░kinci ├ľzal trenine biniyoruzÔÇŁ diyerek, sadece cebini d├╝┼č├╝nen patronlar─▒n duygular─▒n─▒ dile getirirkenÔÇŽ AKP milletvekilleri Ankara HiltonÔÇÖda iftar a├ž─▒p, lobide topluca ┼č├╝k├╝r namaz─▒ k─▒l─▒yordu. Man┼četler G├╝lÔÇÖl├╝k G├╝lÔÇÖistanl─▒kt─▒. ÔÇŽ┬╗ Gel g├Âr ki, Ba┼čbakanÔÇÖ─▒n e┼či Hayr├╝nnisa Han─▒m, e┼činin y├Ânetece─či ├╝lkeyle…

Harpte T├╝rklerle Birlikte / William M.Picthall
─░nceleme / 13 Aral─▒k 2017

Harpte T├╝rklerle Birlikte Harpte T├╝rklerle Birlikte’den… B├╝t├╝n manzara sanki b├╝y├╝k bir┬ápamuk y─▒─č─▒n─▒ gibi duran sisle perdelenmi┼čti. Sis perdesi ├Âyle yo─čundu ki, geminin bile ancak bir k─▒sm─▒n─▒ g├Ârebiliyorduk. Bu y├╝zden gemimiz g├╝├žl├╝kle ilerliyordu. Gemiye, ├Ânde gitmekte olan k├╝rekle ├žekilen bir kay─▒k k─▒lavuzluk ediyordu ki, i├žindekiler bulunduklar─▒ yeri belirtmek ├╝zere ba─č─▒r─▒yorlard─▒. Onlar─▒n Romence rakamlar s├Âyledi─čini duyabiliyorduk. Fakat ne onlar, ne de kay─▒k g├Âz├╝km├╝yordu. S─▒k s─▒k ├žal─▒nan sis kornas─▒ kulaklar─▒m─▒z─▒ sa─č─▒r edecek derecedeydi. Yolculardan birinin s├Âyledi─čine g├Âre nerdeyse kayalara bindirmek ├╝zereymi┼čiz. Bir keresinde bir ba┼čka gemiyle ├žarp─▒┼čmaktan k─▒l pay─▒ kurtuldu─čumuzu kendi g├Âzlerimde g├Ârd├╝m. Gemi bizim rotam─▒zda, hemen burnumuzun dibinde idi. Bacalar─▒ ve teknesi belli belirsiz sisler aras─▒nda aniden kar┼č─▒m─▒za ├ž─▒kanca yolculardan ├╝mitsiz feryatlar y├╝kseldi. Motorlar─▒n─▒n birden aksi y├Ânden ├žal─▒┼čarak geminin tornistan yapmas─▒ ba┼č─▒m─▒z─▒ d├Ând├╝rd├╝. ─░┼čte bu k─▒l pay─▒ kurtulu┼čtan sonra gemi daha yava┼č ilerlemeye ba┼člad─▒. ├ľndeki k─▒lavuz kay─▒k rotam─▒z─▒n emniyetini sa─člamak ├╝zere gemiyle aras─▒n─▒ biraz daha a├žt─▒. Gemide a┼ča─č─▒ yukar─▒ k─▒rk kadar yolcu vard─▒. Yolcular aras─▒nda hi├ž ─░ngiliz yoktu. O tarihlerde, sava┼č i├žinde olundu─čundan, h├╝k├╝metin istikrars─▒zl─▒─č─▒ ve Avrupal─▒lar─▒n T├╝rkler taraf─▒ndan katledilmekte oldu─čuna dair gelen haberler ├╝zerine, halk ─░stanbulÔÇÖa gitmekten ├žekiniyordu. Paris yoluyla de─čil de T├╝rkiyeÔÇÖnin m├╝ttefiki olan Berlin ├╝zerinden geldi─čim i├žin yolcu arkada┼člar─▒m─▒n zihinlerini rahats─▒z eden korkun├ž s├Âylentileri hi├ž duymam─▒┼čt─▒m. Yolculardan bu s├Âylentileri…

Burjuva / Werner Sombart
─░nceleme / 6 Aral─▒k 2017

Burjuva Burjuva’dan… Tinsel ve ruhsal unsurlar─▒n ekonomik ya┼čama m├╝dahaleleri o kadar a├ž─▒k ve se├žiktir ki, bu olguyu yads─▒mak neredeyse b├╝t├╝n insanlarda ortakla┼ča bulunan ruhsal bir ├Âz├╝ reddetmek anlam─▒na gelecektir. T├╝m di─čer insani etkinlik bi├žimleri gibi ekonomik etkinlik de yaln─▒zca insan zihni d─▒┼č d├╝nyayla ba─člant─▒ kurup onu d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝─č├╝nde somutla┼čmaktad─▒r. Her t├╝rl├╝ ├╝retim, her t├╝rl├╝ ula┼č─▒m do─čan─▒n de─či┼čmesini zorunlu k─▒larken, en anlaml─▒s─▒ndan en anlams─▒z─▒na her t├╝rl├╝ ├žal─▒┼čman─▒n gerisinde insana ├Âzg├╝ ruhsal bir boyutla kar┼č─▒la┼č─▒lmaktad─▒r. Bunun nas─▒l bir ┼čey oldu─čunu anlayabilmek i├žin ekonomik ya┼čam─▒ kafam─▒zda bir beden ve bir ruhtan olu┼čan bir ┼čey gibi canland─▒rabiliriz. ─░├žinde her t├╝rl├╝ ├Ârg├╝tlenmenin yer ald─▒─č─▒ ve insan─▒n bunlar arac─▒l─▒─č─▒yla ekonomik gereksinimlerini kar┼č─▒lad─▒─č─▒, aralar─▒nda d─▒┼č ├ževre ko┼čullar─▒n─▒n da yer ald─▒─č─▒ ekonomik ya┼čam─▒ olu┼čturan bi├žimlerle ├╝retim ve da─č─▒t─▒m bi├žimleri ekonomi adl─▒ b├╝t├╝n├╝ olu┼čturmaktad─▒rlar. Bu b├╝t├╝nle ekonomik ya┼čam─▒ belirleyen ve i├žinde zek├ó, karakter ├Âzellikleri, ama├ž ve e─čilimler, de─čer yarg─▒lar─▒, ekonomik bir sisteme ait insan─▒n─▒n davran─▒┼č─▒n─▒ belirleyen ve d├╝zenleyen b├╝t├╝n insani yetenekler ve ruhsal etkinliklerin yer ald─▒─č─▒ ekonomik zihniyet adl─▒ ┼čey z─▒tla┼čmaktad─▒r. ├çok s─▒k yap─▒ld─▒─č─▒ ├╝zere bu terimin uygulama alan─▒n─▒ ekonomik etikle k─▒s─▒tlamak yani ekonomik ya┼čamda ge├žerli olan ahl├óki normlar─▒n tamam─▒n─▒ belirleme amac─▒yla kullanmak yerine, olabilecek en geni┼č anlamda ele al─▒yorum. Bu ahl├óki normlar benim ekonomik ya┼čam─▒n tinsel unsurlar─▒ dedi─čim ┼čeyin…

Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine / Wassily Kandinsky
─░nceleme / 5 Aral─▒k 2017

Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine Sanatta Ruhsall─▒k ├ťzerine’den… Bu ya┼čam neye hizmet etmektedir? Yetkin sanat├ž─▒n─▒n vermek istedi─či mesaj ne? Schumann, ÔÇť─░nsanlar─▒n karanl─▒k kalplerine ─▒┼č─▒k g├Ât├╝rmekÔÇŽ Sanat├ž─▒n─▒n g├Ârevi budur,ÔÇŁ der, Tolstoy ise ÔÇťSanat├ž─▒ her ┼čeyi resmedebilen ve boyayabilen ki┼čidir,ÔÇŁ demi┼čtir. Az ├Ânce bahsi ge├žen sergiyi g├Âz ├Ân├╝ne ald─▒─č─▒m─▒z takdirde, sanat├ž─▒n─▒n etkinli─čine dair bu iki tan─▒mdan ikincisini se├žmemiz gerekir. Farkl─▒ seviyede yetenek, h├╝ner ve gayretle, kabaca ya da nefis bir ┼čekilde resmedilmi┼č nesneler bir tuval ├╝zerinde bir araya toplan─▒r. Sanat─▒n g├Ârevi b├╝t├╝n├╝n armonisini kurmakt─▒r. Uzmanlar, (ip cambaz─▒n─▒ hayretle izler gibi) ÔÇťyetene─čeÔÇŁ hayran olur, (k─▒ymal─▒ b├Âre─čin tad─▒na bakar gibi) ÔÇťresmin vas─▒flar─▒n─▒nÔÇŁ tad─▒n─▒ ├ž─▒kar─▒rlar. Oysa ruhlar a├ž gelir a├ž giderler. Bu baya─č─▒ s├╝r├╝, odalar─▒ gezinip resimlerin ÔÇťho┼čÔÇŁ ya da ÔÇťharikuladeÔÇŁ oldu─čunu s├Âyleyip durur. Konu┼čabilecek olanlar tek laf etmemi┼č, dinleyebilecek olanlar tek laf i┼čitmemi┼čtir. Sanat─▒n bu durumuna ÔÇťsanat i├žin sanatÔÇŁ ad─▒ verilir. Renklerin ya┼čam─▒n─▒n ve i├žsel anlam─▒n b├Âylesine ihmal edilmesine, sanatsal g├╝c├╝n bu ┼čekilde bo┼ča harcanmas─▒na ÔÇťsanat i├žin sanatÔÇŁ denir. Sanat├ž─▒ h├╝nerine, g├Ârme kudretine ve deneyimine kar┼č─▒l─▒k elle tutulur bir ├Âd├╝l aray─▒┼č─▒ i├žindedir. Kibrini ve h─▒rs─▒n─▒ tatmin etmek sanat├ž─▒n─▒n amac─▒ haline gelmi┼čtir. Sanat├ž─▒lar aras─▒nda i┼čbirli─či yerine iti┼čip kak─▒┼čma vard─▒r. A┼č─▒r─▒ rekabetten ve fazla ├╝retimden yak─▒n─▒l─▒r. Nefret, partizanl─▒k, kamplar, k─▒skan├žl─▒k ve entrika, bu ama├žs─▒z ve materyalist sanat─▒n do─čal…

Eski Metinlere G├Âre Budizm / Walter Ruben
─░nceleme / 3 Aral─▒k 2017

Eski Metinlere G├Âre Budizm Eski Metinlere G├Âre Budizm’den… Budac─▒lar─▒n ele┼čtirdi─či bu davran─▒┼č baz─▒ Brahman okullar─▒nda da g├Âr├╝lmekteydi. Brahman okullar─▒nda e─čitim g├Âren ├Â─črenciler ├Â─črenim d├Ânemi bitiminde hocalar─▒na hediye vermek, ba─č─▒┼čta bulun mak zorundayd─▒. Ayn─▒ zamanda bir ├Â─črenci ├Â─črenim hayat─▒ boyunca hocas─▒n─▒n i┼člerini de yapmak zorundayd─▒. Bu i┼čler tarlada ├žal─▒┼čmak, hayvanlara bakmak, yakacak odun getirmek gibi i┼člerdi. Olduk├ža zor ge├žen e─čitimin sonunda ├Â─črenciyle hocas─▒ e─čitimin bitti─čine dair dinsel bir t├Âren yaparlard─▒. Brahman okullar─▒ndaki ├Â─črencilerin hocaya kesinkes itaat etmesini ve ├žektikleri zorlu─ču anlatan a┼ča─č─▒daki hikaye Brahmanlar taraf─▒ndan anlat─▒lm─▒┼čt─▒. “Brahman hocalar─▒ndan birinin bir pirin├ž tadas─▒┬ávarm─▒┼č. Tarlay─▒┬ásulamak i├žin yap─▒lm─▒┼č┬ábentlerden birisinde bir delik a├ž─▒lm─▒┼č. Brahman bir ├Â─črencisini ├ža─č─▒r─▒p bu deli─či kapatmas─▒n─▒┬áistemi┼č. ├ľ─črenci deli─či kapatmak i├žin u─čra┼čm─▒┼č┬áancak ba┼čar─▒l─▒┬áolamam─▒┼č. Sonunda hocas─▒n─▒n ├Âfkesini ├╝zerine ├žekmemek ve hocas─▒n─▒n verdi─či emri yerine getirmek i├žin bedenini deli─če siper etmi┼č┬áve sonunda dayanamayarak ├Âlm├╝┼č.”12 Hint k├╝lt├╝r├╝nde ba─č─▒┼člamak veya hediye vermekten yaln─▒zca maddi ┼čeyler vermek kastedilmez. ─░nsan─▒n kendi bedenini hor g├Ârmesi, bedensel ve ruhsal ac─▒lara katlanmas─▒ da bir t├╝r ba─č─▒┼člama ve hediyedir. Hint yerli halklar─▒ndan olan Got- lar─▒n inanc─▒na g├Âre kendilerini s─▒k─▒nt─▒ya sokmalar─▒, kendilerine ├žile ├žektirmeleri veya kendilerini bu ya┼čama lay─▒k g├Ârmemeleri Tanr─▒ya yap─▒lm─▒┼č bir ba─č─▒┼čt─▒r. Gotlar─▒n bu davran─▒┼člar─▒n─▒n temelinde ├Âl├╝m korkusu yatmaktad─▒r. Gotlara g├Âre ├Âl├╝m diye bir ger├žek oldu─čuna ve bundan ka├ž─▒n─▒lamaya- ca─č─▒na g├Âre…

Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri / Amin Maalouf
─░nceleme / 21 Ekim 2017

Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri Araplar─▒n G├Âz├╝yle Ha├žl─▒ Seferleri’nden… ─░bn el-KalanissiÔÇÖnin burada s├Âz├╝n├╝ etti─či sultan K─▒l─▒├žarslan, istilac─▒lar geldi─činde daha onyedi ya┼č─▒nda bile de─čildir. Onlar─▒n yakla┼čt─▒─č─▒n─▒ haber alan ilk M├╝sl├╝man y├Ânetici olan, g├Âzleri hafif ├žekik bu gen├ž T├╝rk sultan─▒, hem onlara ilk bozgunu tatt─▒ran, hem de korkun├ž Frenk ┼č├Âvalyelerine ilk yenilen ki┼či olacakt─▒r. K─▒l─▒├žarslan, daha 1096ÔÇÖn─▒n Temmuzunda, muazzam bir Frenk kalabal─▒─č─▒n─▒n Konstantinopolis yolunda oldu─čunu ├Â─črenmi┼č, hemen en k├Ât├╝ ┼čeyleri d├╝┼č├╝nm├╝┼čt├╝r. Elbette bu adamlar─▒n as─▒l amac─▒n─▒ bilmemektedir, ama Do─čuÔÇÖya gelmeleri hi├ž de iyi ┼čeylerin habercisi de─čildir. Y├Ânetmekte oldu─ču sultanl─▒k, T├╝rklerin Rumlardan hen├╝z ele ge├žirdikleri bir ├╝lke olan k├╝├ž├╝k AsyaÔÇÖn─▒n b├╝y├╝k b├Âl├╝m├╝ne yay─▒lmaktad─▒r. Nitekim. K─▒l─▒├žarslanÔÇÖ─▒n babas─▒ S├╝leyman, y├╝zy─▒llarca sonra T├╝rkiye ad─▒n─▒ alacak olan bu topra─č─▒ ele ge├žiren ilk T├╝rk olmu┼čtur. Bu gen├ž M├╝sl├╝man devletin ba┼čkenti ─░znikÔÇÖte (Nikea), Bizans kiliseleri camilerden daha fazla say─▒dad─▒rlar. Kentin garnizonu T├╝rk s├╝varilerden meydana geliyorsa da, halk─▒n ├žo─čunlu─ču Rumdur ve K─▒l─▒├žarslan bu uyruklar─▒n─▒n ger├žek duygular─▒ konusunda hi├ž hayale kap─▒lmamaktad─▒r; onlara g├Âre o hep bir barbar ├žetesinin reisi olarak kalacakt─▒r. Kabul ettikleri yeg├óne h├╝k├╝mdar, ad─▒ b├╝t├╝n dualarda al├žak sesle tekrarlanan, Romal─▒lar─▒n imparatoru basileus (vasilevs) Aleksios KomnenosÔÇÖtur. Aleksios asl─▒nda daha ├žok Rumlar─▒n imparatorudur ve bu Rumlar, Roma imparatorlu─čunun miras├ž─▒lar─▒ olduklar─▒n─▒ iddia etmektedirler. Zaten Araplar da onlar─▒n bu niteli─čini kabul etmi┼člerdir ve –…

Milletlerin Zenginli─či / Adam Smith
─░nceleme / 19 Ekim 2017

Milletlerin Zenginli─či Milletlerin Zenginli─či’nden… Eme─čin ├╝retici g├╝├žlerindeki en b├╝y├╝k geli┼čmenin ve bir yerde, eme─čin y├Ânetiminde ya da kullan─▒lmas─▒nda g├Âsterilen ustal─▒─č─▒n, el yatk─▒nl─▒─č─▒n─▒n ve kavray─▒┼č─▒n ├žo─ču, anla┼č─▒lan, i┼čb├Âl├╝m├╝nden ileri gelmi┼čtir. ─░┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n, toplulu─čun genel ├žal─▒┼čmas─▒ ├╝zerindeki etkileri, belirli birka├ž sanayi mamul├╝ ├╝zerinde kendini nas─▒l g├Âsterdi─či g├Âzden ge├žirilirse, daha kolayl─▒kla anla┼č─▒labilir. ├çokluk i┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n ├Ânemli say─▒lamayacak kimi mamullerde en ileri d├╝zeyde oldu─ču san─▒lmaktad─▒r. Ger├žekte bunlarda, belki daha ├Ânemli sanayidekinden ileri g├Ât├╝r├╝lm├╝┼č de─čildir. ┼×u var ki, yaln─▒z az kimsenin ufak tefek gereksinmelerini kar┼č─▒layan k├╝├ž├╝k yat─▒r─▒mlarda┬á├žal─▒┼čt─▒r─▒lan i┼č├žilerin toplam─▒, ister istemez k├╝├ž├╝kt├╝r. ─░┼čin her ayr─▒ kolunda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lanlar, ├žo─ču kez ayn─▒ i┼čevinde bir araya getirilip hep birden g├Âzalt─▒nda bulundurulabilir. Bunun tersine, koca halk toplulu─čunun b├╝y├╝k ihtiya├žlar─▒n─▒ kar┼č─▒lamaya d├Ân├╝k b├╝y├╝k yat─▒r─▒mlarda ise i┼čin her ayr─▒ kolu ├Âyle ├žok i┼č├ži ├žal─▒┼čt─▒r─▒r ki, bunlar─▒n hepsini ayn─▒ i┼čevinde bir araya toplamak elden gelmez. Bir bak─▒┼čta, i┼čin yaln─▒z bir tek kolunda ├žal─▒┼čt─▒r─▒lanlardan fazlas─▒ pek g├Âr├╝lemez. ┼×u halde, bu sanayideki i┼č, daha ├Ânemsiz nitelikteki yat─▒r─▒mlara g├Âre daha ├žok par├žaya ayr─▒lm─▒┼č olabilir, ama buradaki b├Âl├╝n├╝┼č ├Âtekindeki kadar belli de─čildir; dolay─▒s─▒yla da, bunun pek daha az fark─▒na var─▒lm─▒┼čt─▒r. Onun i├žin, pek ufak olmakla birlikte i┼čb├Âl├╝m├╝n├╝n ├žokluk g├Âze ├žarpt─▒─č─▒ bir yat─▒r─▒mdan, i─čnecilik zanaat─▒ndan bir ├Ârnek alal─▒m. ─░┼čb├Âl├╝m├╝ ile ayr─▒ bir zanaat haline gelen bu i┼č i├žin yeti┼čmemi┼č;…