D├╝nya Neden Var / Jim Holt
Bilim / 21 Ekim 2018

D├╝nya Neden Var D├╝nya Neden Var’dan… Rus bir fizik├židir. MoskovaÔÇÖda gen├ž bir adamken, B├╝y├╝k Patlama hakk─▒nda can s─▒k─▒c─▒ ├╝├ž soruya cevap veren yeni bir kuram ortaya atm─▒┼čt─▒: Ne patlad─▒? Neden patlad─▒? O patlamadan ├Ânce ne oluyordu? LindeÔÇÖnin ÔÇťkaotik ┼či┼čmeÔÇŁ denilen kuram─▒, uzay─▒n genel ┼čeklini ve galaksilerin olu┼čumunu a├ž─▒kl─▒yordu. Ayr─▒ca B├╝y├╝k PatlamaÔÇÖdan geride kalan, COBE uydusunun 1990ÔÇÖlarda g├Âzlemledi─či arka plan ─▒┼č─▒n─▒m─▒n─▒n kesin ├Âr├╝nt├╝s├╝n├╝ de tahmin ediyordu. LindeÔÇÖnin kuram─▒n─▒n ilgin├ž a├ž─▒l─▒mlar─▒ aras─▒nda, en ├žarp─▒c─▒ olanlardan biri bir evren yaratmak i├žin ├žok da fazla ┼čeyin gerekmedi─čiydi. Kozmik ├Âl├žekte kaynaklara gerek yoktu, do─ča├╝st├╝ g├╝├žlere de. Bizimkinden ├žok daha ileri olmayan bir medeniyette ya┼čayan birinin bir laboratuvarda yeni bir evren yaratmas─▒ bile m├╝mk├╝n olabilirdi. Bu da insan─▒ ├žekiveren bir d├╝┼č├╝nceye kap─▒y─▒ aral─▒yordu: Bizim evrenimiz de b├Âyle yarat─▒lm─▒┼č olabilir mi? Linde yak─▒┼č─▒kl─▒, boylu boslu, k─▒r sa├žl─▒ bir adamd─▒r. Meslekta┼člar─▒ aras─▒nda biraz ├žak─▒rkeyifken bile akrobasi ve ┼ča┼č─▒rt─▒c─▒ el ├žabuklu─ču numaralar─▒ yapma becerisiyle nam salm─▒┼čt─▒r. Linde, Rus├ža aksanl─▒ ─░ngilizcesiyle bana ÔÇťKaotik ┼či┼čme kuram─▒n─▒ icat etti─čimde, bizimki gibi bir evrenin ba┼člamas─▒ i├žin gerekli olan tek ┼čeyin bir gram─▒n y├╝zbinde biri kadar madde oldu─čunu ke┼čfettim,ÔÇŁ demi┼čti. ÔÇťPatlayarak, etraf─▒m─▒zda g├Ârd├╝─č├╝m├╝z milyarlarca galaksiyi ortaya ├ž─▒karacak k├╝├ž├╝k bir bo┼čluk ortaya ├ž─▒karmak i├žin bu kadar─▒ yeterli. Bir aldatmaca gibi g├Âr├╝n├╝yor; ama ┼či┼čme kuram─▒ b├Âyle…