Yava┼čl─▒k / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 14 May─▒s 2018

Yava┼čl─▒k Yava┼čl─▒k’tan… Ak┼čamdan gidip geceyi bir ┼čatoda ge├žirme tutkusuna kap─▒ld─▒k. FransaÔÇÖda ├žo─čunu otele d├Ân├╝┼čt├╝rd├╝ler ┼čatolar─▒n: ye┼čilli─čin k├Âk├╝n├╝n kaz─▒nd─▒─č─▒ ├žirkin bir alanda yitmi┼č el kadar ye┼čillik par├žas─▒; u├žsuz bucaks─▒z bir yol a─č─▒n─▒n ortas─▒nda bir s─▒─č─▒nak, h─▒yabanlar, a─ča├žlar ve ku┼člar s─▒─č─▒na─č─▒. Arabay─▒ ben kullan─▒yorum, arkamdan gelen arabay─▒ dikiz aynas─▒nda izliyorum. Soldaki k├╝├ž├╝k ─▒┼č─▒k g├Âz k─▒rp─▒p duruyor ve arabada sab─▒rs─▒zl─▒k belirtileri. Beni ge├žmek i├žin bir f─▒rsat kolluyor s├╝r├╝c├╝; al─▒c─▒ ku┼čun ser├žeyi pusuda beklemesi gibi o ├ón─▒ bekliyor. Kar─▒m Vera konu┼čuyor: ÔÇťFransaÔÇÖda her elli dakikada bir insan ├Âl├╝yor yollarda. ┼×unlara bak, hepsi deli bunlar─▒n, nas─▒l s├╝r├╝yorlar. Sokak ortas─▒nda ya┼čl─▒ bir kad─▒n─▒ soyarlarken g─▒klar─▒ ├ž─▒kmayan, tedbiri elden b─▒rakmayan insanlar bunlar. Direksiyona ge├žince korku morku v─▒z geliyor, unutuyorlar, nas─▒l oluyor bu?ÔÇŁ Yan─▒t─▒ ne bu sorunun? Belki de ┼ču: motosikletinin ├╝zerine yumulmu┼č giden insan bu gidi┼čin somut bir saniyesine verir kendini yaln─▒zca; ge├žmi┼čten ve gelecekten kopmu┼č bir zaman par├žas─▒na tutunur; zaman─▒n s├╝reklili─činden kopmu┼čtur; ba┼čka bir demi┼čle, esrime durumundad─▒r; bu durumda ya┼č─▒, kar─▒s─▒, ├žocuklar─▒, kayg─▒lar─▒ umurunda bile de─čildir, unutmu┼čtur onlar─▒ bu nedenle korkmaz, ├ž├╝nk├╝ korkusunun kayna─č─▒ gelecektedir ve gelecekten kurtulmu┼č bir insan i├žin korkacak bir ┼čey yoktur. Teknik devriminin insana arma─čan etti─či bir esrime bi├žimidir h─▒z. Motosiklet s├╝r├╝c├╝s├╝n├╝n tersine, ko┼čucu, kendi bedeninin varl─▒─č─▒n─▒ her zaman duyumsar, ila├ž ampullerini,…

Ya┼čam Ba┼čka Yerde / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 13 May─▒s 2018

Ya┼čam Ba┼čka Yerde Ya┼čam Ba┼čka Yerde’den… ┼×aire nerede gebe kald─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝nde annenin akl─▒na ├╝├ž olas─▒l─▒k geliyordu: bir gece park kanapesinde, bir ├Â─čleden sonra ┼čairin babas─▒n─▒n bir arkada┼č─▒n─▒n evinde ya da bir sabah Prag dolaylar─▒ndaki romantik bir k├Â┼čede. Ayn─▒ ┼čeyi baba d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝nde, ┼čairin, arkada┼č─▒n─▒n evinde ana rahmine d├╝┼čt├╝─č├╝ sonucuna var─▒yordu, ├ž├╝r┬╗k├╝ o g├╝n her ┼čey ters gitmi┼čti. ┼×airin annesi baban─▒n arkada┼č─▒n─▒n evine gitmeyi kabul etmiyordu. ─░ki kez kavga ettiler, ikisinde de bar─▒┼čt─▒lar. Sevi┼čirlerken kom┼ču dairenin kap─▒s─▒n─▒n g─▒c─▒rdamas─▒ ├╝zerine anne tel├ó┼ča kap─▒ld─▒ ve sevi┼čmeyi kestiler. Sonra tekrar sevi┼čmeye koyuldular ve ┼čairin babas─▒na g├Âre gebeli─čin nedeni olan kar┼č─▒l─▒kl─▒ bir huzursuzlukla sevi┼čmeyi sona erdirdiler. Buna kar┼č─▒l─▒k annesi ┼čaire emanet bir apartman dairesinde (dairede tam bir bek├ór evi da─č─▒n─▒kl─▒─č─▒ h├ókimdi ve anne, ├╝zerinde me├žhul ev sahibinin pijamas─▒n─▒n s├╝r├╝nd├╝─č├╝ da─č─▒n─▒k yata─č─▒ hat─▒rlad─▒k├ža tiksiniyordu) gebe kald─▒─č─▒n─▒ bir an i├žin bile kabul etmiyordu. Park kanapelerinde ancak orospular─▒n sevi┼čece─čini d├╝┼č├╝nerek, istemeye istemeye ve zevk almaks─▒z─▒n sevi┼čmeye raz─▒ oldu─ču park kanapesinde gebe kalma olas─▒l─▒─č─▒n─▒ da ayn─▒ ┼čekilde reddediyordu. ┼×airin, g├╝ne┼čli bir yaz sabah─▒, Pragl─▒lar’─▒n pazar g├╝nleri dola┼čmaya ├ž─▒kt─▒klar─▒ bir vadide, di─čerleri aras─▒nda ├žarp─▒c─▒ bir bi├žimde y├╝kselen b├╝y├╝k bir kayan─▒n dibinden ba┼čka yerde ana rahmine d├╝┼čm├╝┼č olamayaca─č─▒ndan kesinlikle emindi. Bu dekor bir├žok nedenden ├Ât├╝r├╝ ┼čairin ana rahmine d├╝┼č├╝┼č yeri olarak uygundu….

Varolman─▒n Dayan─▒lmaz Hafifli─či / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 12 May─▒s 2018

Varolman─▒n Dayan─▒lmaz Hafifli─či Varolman─▒n Dayan─▒lmaz Hafifli─či’nden… Franz kendi derdiyle ba┼čba┼čayken, sevgilisi f─▒r├žas─▒n─▒ b─▒rak─▒p ├Âteki odaya ge├žti. Bir ┼či┼če ┼čarapla geri d├Ând├╝. Tek s├Âz s├Âylemeden a├žt─▒ ve iki bardak doldurdu. Franz birden rahatlad─▒, biraz g├╝l├╝n├ž buldu kendini. “Cenevre’yi ye─člerim,” sevi┼čmeyi reddetti─či anlam─▒na gelmiyordu; tam tersine, kad─▒n sevi┼čmelerini yabanc─▒ kentlerle s─▒n─▒rlamaktan yorulmu┼čtu, bu anlama geliyordu. Sevgilisi barda─č─▒n─▒ havaya kald─▒rd─▒ ve bir diki┼čte bo┼čaltt─▒. Franz da ayn─▒ ┼čeyi yapt─▒. Palermo’ya gitmeyi reddedi┼čin asl─▒nda a┼čk ├ža─čr─▒s─▒ olmas─▒na ├žok sevinmi┼čti elbette, ama biraz da k─▒rg─▒nd─▒; sevgilisi, Franz’─▒n ili┼čkilerine getirdi─či elde─čmemi┼člik alan─▒n─▒ ├ži─čnemeye kararl─▒ g├Âr├╝n├╝yordu; a┼čklar─▒n─▒ baya─č─▒l─▒ktan kurtarmak ve evlili─če, eve ay─▒rd─▒─č─▒ d├╝nyadan kesinlikle koparmak konusundaki duyarl─▒ ├žabalar─▒n─▒ anlayamam─▒┼čt─▒. Ressam sevgilisiyle Cenevre’de sevi┼čme yasa─č─▒ asl─▒nda ba┼čka bir kad─▒nla evlendi─či i├žin kendi kendine uygulad─▒─č─▒ bir cezayd─▒. Bunu bir ├že┼čit su├ž ya da hata olarak g├Âr├╝yordu. Evlili─činde s├╝rd├╝rd├╝─č├╝ seks ya┼čam─▒ yokla var aras─▒ bir ┼čey de olsa Franz ve kar─▒s─▒ hala ayn─▒ yatakta uyuyorlar, gece yar─▒s─▒ birbirlerinin derin derin soluk al─▒┼člar─▒yla uyan─▒yor, birbirlerinin bedenlerinden ├ž─▒kan kokular─▒ soluyorlard─▒. Do─čru, tek ba┼č─▒na yatmay─▒ ye─člerdi, ama evlilik yata─č─▒ hala evlilik ba─č─▒n─▒n simgesidir ve simgeler de, bildi─čimiz gibi dokunulmazd─▒r. Bu yatakta kar─▒s─▒n─▒n yan─▒na her uzan─▒┼č─▒nda, sevgilisinin onun yatakta kar─▒s─▒n─▒n yan─▒na uzan─▒┼č─▒n─▒ g├Âz├╝n├╝n ├Ân├╝ne getirdi─čini d├╝┼č├╝n├╝r, ve sevgilisini her d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝nde de kendinden utan─▒rd─▒….

G├╝l├╝┼č├╝n ve Unutu┼čun Kitab─▒ / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 11 May─▒s 2018

G├╝l├╝┼č├╝n ve Unutu┼čun Kitab─▒ G├╝l├╝┼č├╝n ve Unutu┼čun Kitab─▒’ndan… Bir zamanlar Marketa kaynanas─▒n─▒ sevmezdi. O s─▒ralar, (Kay─▒npederinin sa─čl─▒─č─▒nda) Karel’le birlikte kaynanas─▒n─▒n yan─▒nda oturuyorlard─▒ ve her g├╝n kad─▒n─▒n al─▒nganl─▒─č─▒ ve h─▒r├ž─▒nl─▒─č─▒yla didi┼čmek zorunda kal─▒yordu. Kan koca buna daha ├žok dayanamad─▒lar ve ta┼č─▒nd─▒lar. O g├╝nden sonra, anneden olabildi─čince uzakta durmak ilkesini kabul ettiler. ├ťlkenin ├Âb├╝r ucunda ba┼čka bir kente yerle┼čtiler ve b├Âylece Karel’in yak─▒nlar─▒n─▒ ancak y─▒lda bir kez g├Ârebilir oldular. Derken, g├╝n├╝n birinde Karel’in babas─▒ ├Âld├╝ ve anne yaln─▒z kald─▒. Onu baban─▒n cenaze t├Âreninde g├Ârd├╝klerinde, ├Âyle zavall─▒ ve d├╝┼čk├╝n bir haldeydi ki, sanki eskisine g├Âre ufalm─▒┼č gibi geldi ikisine de. Her ikisinin de dillerinin ucuna kadar geldi: Anne, art─▒k yaln─▒z kalamazs─▒n, gel bizim yan─▒m─▒zda otur, demek. Bu t├╝mce kafalar─▒nda yank─▒lan─▒p durdu ama s├Âylemediler. Kald─▒ ki, cenaze t├Âreninin ertesi g├╝n├╝ yapt─▒klar─▒ ├╝z├╝nt├╝l├╝ bir gezinti s─▒ras─▒nda, anne, zavall─▒ ve d├╝┼čk├╝n haline kar┼č─▒n, beklenmedik bir ┼čiddetle, onlar─▒, ba┼č─▒ndan beri kendisine haks─▒zl─▒k etmi┼č olmak ve bunu kabul etmemekle su├žlad─▒. Trene bindikten sonra, Karel, Marketa’ya, “Hi├žbir ┼čey onu de─či┼čtiremez,” dedi. “├ťz├╝lesi bir ┼čey ama, benim i├žin ayn─▒ ilke her zaman ge├žerli: anneden uzak kalmak gerek.” O zamandan sonra y─▒llar ge├žti ve anne ger├žekten de hep ayn─▒ kald─▒. Ne var ki bu arada herhalde Marketa’da bir de─či┼čiklik olmu┼čtu, ├ž├╝nk├╝…

G├╝l├╝nesi A┼čklar / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 10 May─▒s 2018

G├╝l├╝nesi A┼čklar G├╝l├╝nesi A┼čklar’dan… Martin benim yapamad─▒─č─▒m ┼čeyleri yapabilir. Herhangi bir sokakta herhangi bir kad─▒na yana┼čabilir. ┼×unu itiraf etmeliyim ki onu tan─▒d─▒─č─▒mdan beri (onu tan─▒yal─▒ epey oluyor) yetene─činden ├žok yararland─▒m, ├ž├╝nk├╝ kad─▒nlan ben de onun kadar severim, ama bende onun ta┼čk─▒n g├Âz├╝ pekli─či yok. Buna kar┼č─▒l─▒k, Martin, kad─▒nlara yana┼čmay─▒ ba┼čl─▒ basma bir amaca d├Ân├╝┼čm├╝┼č bir ustal─▒k g├Âsterisine indirgeme yan─▒lg─▒s─▒n─▒ i┼čledi. ├ľyle ki kendini ├žo─ču zaman, biraz da k─▒rg─▒nl─▒k duyarak, tak─▒m arkada┼č─▒na g├╝zel toplar atan c├Âmert bir forvet oyuncusuna benzetiyor; tak─▒m arkada┼č─▒ ald─▒─č─▒ bu paslarla kolay goller atarak ucuz bir zafer kazan─▒yor. Pazartesi ├Â─čleden sonra i┼čten ├ž─▒kt─▒ktan sonra, Vaclav Meydam’ndaki bir kafede oturmu┼č, eski Etr├╝sk k├╝lt├╝r├╝n├╝ konu alan kal─▒n bir Almanca kitaba g├Âm├╝lm├╝┼č, onu bekliyordum. ├ťniversite kitapl─▒─č─▒n─▒n bu incelemeyi benim i├žin Almanya’dan ├Âd├╝n├ž olarak getirtmesi birka├ž ay alm─▒┼čt─▒; o g├╝n, kitab─▒ sonunda ele ge├žirdi─čim i├žin, onu kutsal bir e┼čya gibi yan─▒mda ta┼č─▒yordum ve ger├žekte Martin’i bekliyor olmaktan da son derece ho┼čnuttum, ├ž├╝nk├╝ b├Âylelikle, bir kafe masas─▒nda, bunca zamand─▒r arzulad─▒─č─▒m kitab─▒n sayfalar─▒n─▒ ├ževirebiliyordum. Bu eski antik k├╝lt├╝rleri bir ├že┼čit nostalji duymadan d├╝┼č├╝nemem. O zamanlar─▒n tarihinin tatl─▒ yava┼čl─▒─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝n├╝nce, nostaljinin yan─▒nda, hi├ž ku┼čkusuz imrenme duygusu da var. Eski M─▒s─▒r k├╝lt├╝r├╝ birka├ž bin y─▒la yay─▒lm─▒┼čt─▒r. Grek antikitesi bin y─▒la yak─▒n s├╝rm├╝┼čt├╝r. Bu bak─▒mdan, insan…

Bilmemek / Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 9 May─▒s 2018

Bilmemek Bilmemek’ten… Skacel ├╝├ž y├╝z y─▒l boyunca h├╝z├╝n evine kapand─▒─č─▒nda, bunun nedeni, onun ├╝lkesinin sonsuza kadar Do─ču ─░mparatorlu─ču taraf─▒ndan yutulaca─č─▒n─▒ d├╝┼č├╝nmesiydi. Yan─▒lm─▒┼čt─▒. Gelecek konusunda, herkes yan─▒l─▒r. ─░nsan ancak ┼čimdiki andan emin olabilir. Ama ger├žekten do─čru mu? ─░nsan ┼čimdiki zaman─▒ ger├žekten tan─▒yabilir mi? Onu yarg─▒layacak yetene─či var inidir? Elbette ki hay─▒r. ├ç├╝nk├╝, gelece─či bilemeyen biri, ┼čimdiki zaman─▒n anlam─▒na nas─▒l varacakt─▒r? ┼×imdiki zaman─▒n bizi hangi gelece─če g├Ât├╝rd├╝─č├╝n├╝ bilmezsek, ┼čimdiki zaman─▒n iyi ya da k├Ât├╝ oldu─čunu, onu benimsememizi, ku┼čku duymam─▒z─▒ ya da nefretimizi hak edip etmedi─čini nas─▒l s├Âyleyebiliriz? 1921ÔÇÖde, Arnold Sch├Ânberg, kendisinin sayesinde, Alman m├╝zi─činin gelecek y├╝zy─▒llarda d├╝nyaya h├ókim olarak kalaca─č─▒n─▒ ileri s├╝rer. On be┼č y─▒l sonra AlmanyaÔÇÖdan bir daha d├Ânmemek ├╝zere ayr─▒lmak zorunda kal─▒r. Sava┼čtan sonra Amerika’da onurlarla y├╝celtilmi┼čken, ┼čan ve ┼č├Âhretin eserlerini asla terk etmeyece─činden h├ól├ó emindir. Fazlas─▒yla ├ža─čda┼člar─▒n─▒ d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ ve gelece─čin yarg─▒s─▒n─▒ g├Âz ard─▒ etti─či i├žin Igor StravinskiÔÇÖye su├žlamalarda bulunur. Gelecek ku┼čaklan en emin m├╝ttefiki olarak g├Âr├╝r. Thomas MannÔÇÖa yazd─▒─č─▒ k─▒r─▒c─▒ bir mektupta, sonunda ikisinden hangisinin, Mann’─▒n m─▒, kendisinin mi, daha b├╝y├╝k oldu─čunun a├ž─▒k├ža belli olaca─č─▒ ‘iki ya da ├╝├ž y├╝z y─▒l sonras─▒ÔÇÖn─▒ tan─▒k g├Âsterir! Sch├Ânberg 1951ÔÇÖde ├Âld├╝. Sonraki iki on y─▒lda eserleri y├╝zy─▒l─▒n en b├╝y├╝k eserleri olarak selamlan─▒r, kendilerini onun ├Â─črencisi ilan eden en parlak gen├ž besteciler taraf─▒ndan sayg─▒yla…

Ayr─▒l─▒k Valsi – Milan Kundera
Yabanc─▒ Edebiyat / 8 May─▒s 2018

Ayr─▒l─▒k Valsi Ayr─▒l─▒k Valsi’nden… Zarif bir beyaz otomobil kapl─▒ca kentinin d─▒┼č─▒ndaki otoparkta durdu─čunda (otomobillerin daha ileri gitme hakk─▒ yoktu) ve Klima indi─činde saat a┼ča─č─▒ yukar─▒ sabah─▒n dokuzuydu. Kapl─▒ca kentinin ana caddesinin ortas─▒nda, seyrek a─ča├žlar─▒n─▒n olu┼čturdu─ču demetlerle, kumlu yollar─▒yla ve renkli s─▒ralar─▒yla, ince uzun bir park uzan─▒yordu. ─░ki yan─▒nda kapl─▒can─▒n yap─▒lar─▒ dikilmi┼čti, aralar─▒nda trompet├žinin hastabak─▒c─▒ RuzenaÔÇÖn─▒n odas─▒nda u─čursuz gecenin iki saatini ge├žirdi─či Karl Marx Yurdu da vard─▒. Karl Marx Yurdu’nun kar┼č─▒s─▒nda, park─▒n ├Âb├╝r yan─▒nda, kapl─▒ca kentinin en g├╝zel yap─▒s─▒ y├╝kseliyordu, y├╝zy─▒l ba┼č─▒n─▒n ├╝slubunda, al├ž─▒dan s├╝slerle kapl─▒ ve giri┼činin ├╝zerinde bir mozaik bulunan yap─▒. Bir tek bu yap─▒ de─či┼čtirilmeden ad─▒n─▒ koruma ayr─▒cal─▒─č─▒na sahip olmu┼čtu. Hotel Richmond. ÔÇťBay Bertlef h├ól├ó otelde mi?ÔÇŁ diye sordu Klima kap─▒c─▒ya; olumlu bir kar┼č─▒l─▒k al─▒nca da k─▒rm─▒z─▒ hal─▒ boyunca ileri at─▒ld─▒, ilk kata kadar ko┼čtu ve bir kap─▒y─▒ vurdu. ─░├žeri girerken, s─▒rt─▒nda pijamalar─▒yla kendisine do─čru gelen Bertlef i g├Ârd├╝. Tedirginlikle beklenmedik geli┼činden ├Ât├╝r├╝ ba─č─▒┼članmay─▒ diledi, ama Bertlef s├Âz├╝n├╝ kesti: ÔÇťDostum! Ba─č─▒┼članmak istemenize gerek yok! Burada bu sabah saatlerinde bana verilen zevklerin en b├╝y├╝─č├╝n├╝ vermi┼č bulunuyorsunuz.ÔÇŁ Klima’n─▒n elini s─▒kt─▒ ve konu┼čmas─▒n─▒ s├╝rd├╝rd├╝: ÔÇťBu ├╝lkede, insanlar sabahlara sayg─▒ g├Âstermiyorlar. Uykular─▒n─▒ bir balta vuru┼čuyla kesen bir ├žalar saatle kendilerini kabaca uyand─▒r─▒yorlar ve hemen u─čursuz bir acelecili─če b─▒rak─▒yorlar kendilerini. Bir ┼čiddet hareketiyle…